PJK OŠ A.1.1.

Učenik verbalno i neverbalno reagira na slušne i vizualne poticaje.

– povezuje izgovorene riječi s odgovarajućim slikovnim kartama ili predmetima

– povezuje jednostavne usmene zadatke s radnjama

– odgovara na postavljena pitanja (da/ne)

– imenuje predmete i osobe u razredu ili na vizualnim predlošcima

– razlikuje većinu glasova važnih za poljski jezik

PJK OŠ A.1.2.

Učenik glasno čita vrlo kratke, jednostavne i poznate riječi, izraze i rečenice.

– razlikuje većinu slova i odgovarajućih im glasova

– dijeli riječi na slogove

– čita naglas pravilo naglašavajući riječi

– u tekstu nalazi potrebne informacije

– koristi rječnike i enciklopedije

PJK OŠ A.1.3.

Učenik s razumijevanjem sluša/čita vrlo kratke i jednostavne književne tekstove primjerene svojoj dobi.

– sažima sadržaj teksta

– odgovara na pitanja povezana s tekstom

– nekoliko puta čita tekst radi boljeg razumijevanja i izvršava jednostavne i/ili složene zadatke povezane s tekstom

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: bajka, dječja pjesma, brojalica, slikovnica, kratki dijalozi.
Medijski sadržaji: animirani filmovi, pjesme, kratki videozapisi s vizualnom podrškom.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire kratke, jednostavne i učeniku bliske tekstove primjerene razvojnoj dobi učenika, vodeći računa o njihovim iskustvima, interesima i sposobnostima. Razumijevanje se razvija slušanjem i čitanjem uz snažnu potporu slike, pokreta, glasa, ritma i konkretne situacije. Učitelj organizira aktivnosti koje se temelje na prepoznavanju i razumijevanju riječi, kratkih izraza i jednostavnih poruka, pri čemu se novi sadržaji uvode postupno i oslanjaju na poznato. Učenik se potiče na aktivno slušanje, opažanje i povezivanje jezičnih sadržaja s vizualnim i iskustvenim poticajima.

PJK OŠ B.1.1.

Učenik ponavlja riječi, izraze i jako kratke rečenice.

– ponavlja izgovorene riječi, izraze i kratke rečenice

– koristi izraze pristojnog ponašanja primjerene situaciji

– na uglavnom razumljiv način izgovara riječi i izraze koje je naučio

PJK OŠ B.1.2.

Učenik preslikava/prepisuje pisana slova poljske abecede, slogove, kratke riječi, kratke izraze i kratke rečenice na poljskom jeziku.

– prema danom mu primjeru grafički točno preslikava i prepisuje sva mala i velika pisana slova poljske abecede, slogove, kratke riječi, kratke izraze i kratke rečenice te prepisuje kratke tekstove na poljskom jeziku

– prema sjećanju zapisuje pojedinačne jednostavne riječi i/ili kratke, jednostavne rečenice koje su mu poznate od ranije

– uočava razliku između slova i glasa

– aktivno sudjeluje u jako jednostavnom i kratkom razgovoru: pozdravlja, predstavlja se, zadaje jednostavna pitanja, odgovara na njih itd.

– sastavlja i izgovara jednostavne i kratke rečenice koje je izvježbao

– riječima izražava misli, osjećaje i zapažanja nakon poslušanog književnog teksta/medijskog sadržaja ili nakon pogledanog medijskog sadržaja

– na temelju književnog teksta/medijskog sadržaja osvrće se na stečeno znanje i vlastito iskustvo, uspoređuje postupke glavnih likova s vlastitim postupcima

– govori što mu se sviđa, a što ne u tekstualnom/medijskom sadržaju

PJK OŠ B.1.4.

Učenik govori ili piše kratak tekst (kreativno se izražava) sukladno vlastitim interesima i/ili sposobnostima.

– služi se poljskim standardnim jezikom i izabranim poljskim lokalnim/regionalnim jezikom u govoru i pismu

– govorom, mimikom i gestama prezentira tekstove i priprema se za nastupe na poljskome standardnom jeziku

– uz pomoć likovne umjetnosti i pokreta demonstrira vještine koje je usvojio – sukladno vlastitim interesima i/ili mogućnostima

– izrađuje vlastiti, specifičan rječnik u koji unosi riječi na standardnome poljskom i standardnome hrvatskom jeziku, ali i na izabranome poljskome lokalnom/regionalnom jeziku

– uspoređuje svoj leksik s leksikom drugih učenika s ciljem obogaćivanja vlastitog leksika

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova i aktivnosti: ponavljanje riječi i fraza, imenovanje, kratki odgovori, jednostavni dijalozi.
Medijski sadržaji: pjesme s pokretom, interaktivne igre, digitalni alati za govor.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Poučavanje se temelji na govornoj komunikaciji, igri, pjesmi, dramatizaciji i pokretu. Učitelj organizira aktivnosti u kojima učenik ponavlja riječi i kratke izraze, imenuje predmete i osobe te sudjeluje u jednostavnim govornim situacijama. Gramatičke i leksičke strukture biraju se primjereno dobi učenika, a vještina pisanja razvija se prepisivanjem i zapisivanjem poznatih riječi i vrlo kratkih rečenica. Učeniku se omogućuje stvaralačko izražavanje govorom, mimikom, crtežom i pokretom.

PJK OŠ C.1.1.

Prepoznaje poljske nacionalne simbole.

– imenuje nacionalne simbole

– prepoznaje nacionalnu himnu

– razlikuje poljske nacionalne boje

– zanima se za poljske nacionalne simbole i prepoznaje ih

– crta i boji izabrane simbole

PJK OŠ C.1.2.

Zna legende povezane s nastankom poljske države.

– radi sažetak legende koju je saznao

– prepoznaje i crta likove iz legendi

– zadaje pitanja povezana s legendama koje je saznao

– zainteresiran je za početke poljske povijesti

– uz pomoć učitelja vlastitim riječima priča legende koje je saznao

PJK OŠ C.1.3.

Zna tradiciju i običaje svoje obitelji.

– priča o sebi i svojoj obitelji

– priča o najvažnijim blagdanima i praznicima te poljskoj tradiciji povezanoj s blagdanima i praznicima (Božićem, Uskrsom i nacionalnim praznicima)

– uspoređuje poljske blagdane i praznike s onima u Hrvatskoj

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: osnovni simboli, običaji, obitelj, svakodnevni život.
Medijski sadržaji: ilustracije, kratki edukativni videozapisi.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Sadržaji se odabiru u skladu s dobi učenika i odnose se na osnovne elemente poljskog identiteta, kulture i tradicije. Učitelj učenicima približava poljske nacionalne simbole, blagdane, obiteljske običaje i jednostavne elemente svakodnevnoga života koristeći slikovne, glazbene i doživljajne poticaje. Aktivnosti se povezuju s iskustvom učenika, lokalnom zajednicom i manjinskim okruženjem. Učenike se potiče na razvijanje osjećaja pripadnosti i pozitivnog odnosa prema jeziku i kulturi.

PJK OŠ A.2.1.

Učenik verbalno i neverbalno reagira na slušne i vizualne poticaje koristeći se proširenim leksikom.

– povezuje izgovorene riječi s odgovarajućim slikovnim kartama ili predmetima

– izvršava jednostavne zadatke: povezuje usmene upute sa svojim djelovanjem

– odgovara na zadana pitanja

– imenuje predmete i osobe u razredu/okolici ili na vizualnim predlošcima

PJK OŠ A.2.2.

Učenik s razumijevanjem sluša/čita jako kratke književne tekstove, primjerene svojoj dobi.

– odgovara na pitanja povezana s tekstom

– nekoliko puta čita tekst radi boljeg razumijevanja

– navodi glavne i sporedne likove

– izvršava jednostavne zadatke (poduprte ilustracijama, gestama i rekvizitima) povezane s obrađivanim književnim tekstom i drugim tekstom iz područja kulture

PJK OŠ A.2.3.

Učenik čita naglas jako kratke i dobro poznate rečenice.

PJK OŠ A.2.4.

Učenik koristi slikovne rječnike i enciklopedije.

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kratke priče, dječje pjesme, jednostavni opisi, dijalozi.
Medijski sadržaji: animirani filmovi, dječje emisije, audio zapisi.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire kratke i sadržajno jasne tekstove koji učeniku omogućuju razumijevanje jednostavnih poruka, pitanja i opisa. Aktivnosti slušanja i čitanja temelje se na povezivanju riječi, slika, predmeta i poznatih situacija iz svakodnevnoga života. Novi sadržaji uvode se postupno i oslanjaju na prethodno usvojeni vokabular. Učitelj razvija navike pažljivoga slušanja i razumijevanja osnovnih informacija.

PJK OŠ B.2.1.

Učenik ponavlja riječi i kratke rečenice.

PJK OŠ B.2.2.

Učenik sudjeluje u jako kratkom razgovoru.

– sudjeluje u jednostavnom i kratkom razgovoru koristeći temeljne forme: pozdrave, predstavljanje sebe, predstavljanje drugih itd.

– postavlja jednostavna pitanja i odgovara na njih

– sastavlja i izgovara jednostavne i kratke rečenice koje je izvježbao

PJK OŠ B.2.3.

Učenik prepisuje riječi i kratke rečenice.

– preslikava/prepisuje riječi i rečenice

– povezuje napisani oblik riječi s odgovarajućom slikom

PJK OŠ B.2.4.

Učenik se kreativno izražava u skladu s vlastitim interesima i/ili sposobnostima primjereno svojoj dobi i obrađenom materijalu.

– služi se standardnim poljskim jezikom i izabranim lokalnim/regionalnim poljskim jezikom

– govorom, mimikom i gestama prezentira tekstove i priprema se za nastupe na standardnome poljskom jeziku

– sukladno vlastitim interesima i/ili mogućnostima demonstrira usvojene vještine putem likovne umjetnosti i pokreta

– u govoru i pismu služi se usvojenim jezičnim vještinama aktivno koristeći rječnik koji odgovara njegovoj dobi

– širi vlastiti, specifičan rječnik, u koji uvodi riječi na standardnome poljskom i standardnome hrvatskom jeziku, ali i na izabranome poljskom lokalnom/regionalnom jeziku

– uspoređuje svoj leksik s leksikom drugih učenika s ciljem obogaćivanja vlastitog leksika

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kratke rečenice, opisi, odgovori na pitanja, jednostavni dijalozi.
Medijski sadržaji: digitalne igre, interaktivni sadržaji.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj organizira različite govorne i pisane aktivnosti u kojima učenik odgovara na jednostavna pitanja, sudjeluje u kratkom razgovoru i zapisuje poznate riječi i kraće rečenice. Poučavanje se temelji na govornoj komunikaciji, uz uporabu igre, pjesme, pokreta i vizualnih poticaja. Gramatičke strukture i leksički sadržaji biraju se u skladu s razvojnom dobi učenika. Učenika se potiče na samostalnije izražavanje i na korištenje jezika u jednostavnim komunikacijskim situacijama.

PJK OŠ C.2.1.

Zna geografski položaj Poljske, nekadašnje i današnju poljsku prijestolnicu.

– imenuje nekadašnje i današnju poljsku prijestolnicu

– imenuje najvažnije poljske gradove i rijeke

– zainteresiran je za početke poljske države

– uz pomoć učitelja uključuje se u aktivnosti na nastavnom satu

PJK OŠ C.2.2.

Zna izabrane likove iz poljskih legendi i poljske povijesti.

Zna tradicionalne poljske igre i narodne pjesme.

– identificira najvažnije osobe povezane s počecima poljske države

– nabraja najpoznatije osobe iz poljske povijesti

– prepoznaje tradicionalne poljske igre

– zainteresiran je za poljsku povijest i kulturu

– imenuje osobe koje su mu posebno zanimljive

– pjeva i pleše uz narodnu glazbu

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: škola, svakodnevni život, osnovna geografska obilježja i običaji.
Medijski sadržaji: fotografije, karte, kratki dokumentarni sadržaji za djecu.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj uvodi sadržaje povezane s osnovnim obilježjima Poljske, kao što su gradovi, rijeke, legende, tradicijske igre i pjesme. Učenici upoznaju elemente poljske kulture uz aktivnosti primjerene dobi, poput pjevanja, crtanja, slušanja i razgovora. Sadržaji se povezuju s iskustvima učenika i njihovim obiteljskim podrijetlom. Učenika se potiče na zanimanje za poljsku kulturu i baštinu.

PJK OŠ A.3.1.

Učenik sluša s razumijevanjem.

– razlikuje glasove suvremenoga poljskog jezika

– prema uputama izvršava složene zadatke

– izvršava jednostavne i složene zadatke koji se odnose na složene tekstove u obliku monologa i dijaloga

– sažima književne tekstove (posebice napisane suvremenim poljskim jezikom) i druge tekstove iz područja kulture (obogaćene ilustracijama, gestama i rekvizitima)

– kronološki ispravno slaže događaje iz poslušanog teksta

PJK OŠ A.3.2.

Učenik s razumijevanjem čita književni/neknjiževni tekst.

– čita naglas, pravilno naglašava riječi

– ispravno i jasno naglas čita kratak i jednostavan tekst (čak i nepoznati), tiskan i ranije pročitan

– izvršava jednostavne i složene zadatke koji se odnose na kratke neknjiževne i književne tekstove te druge tekstove iz područja kulture

– u tekstu označava izabrane dijelove koje je odredio/zadao učitelj, određuje mjesto i vrijeme radnje, navodi glavne junake

– svojim riječima objašnjava doslovno i preneseno značenje riječi u tekstu, izabrane frazeološke veze i poslovice

– koristi rječnike i enciklopedije kako bi bolje upamtio informacije koje je dobio i redoslijed slova poljske abecede te za dopunu vlastitih malih rječnika, kao i za proširenje vlastitog znanja

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: jednostavne priče, pjesme, kraći književni i neknjiževni tekstovi.
Medijski sadržaji: edukativni videozapisi, animirani i digitalni sadržaji.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire kraće književne i neknjiževne tekstove koji omogućuju razvoj razumijevanja jednostavnih i strukturiranih poruka. Aktivnosti slušanja i čitanja usmjerene su na izdvajanje osnovnih informacija, povezivanje događaja i razumijevanje sadržaja u kontekstu. Učitelj učenike uvodi u samostalnije korištenje rječnika, enciklopedija i drugih izvora. Novi sadržaji nadovezuju se na prethodno usvojena znanja i prilagođeni su iskustvu učenika.

PJK OŠ B.3.1.

Učenik se izražava kratkim tekstovima jednostavne strukture uzimajući u obzir uvodni, središnji i završni dio govornog teksta i koristeći izraze pristojnog ponašanja.

– ispravno izgovara riječi i izraze

– uspješno se sporazumijeva u svakodnevnim situacijama koristeći odgovarajuće oblike komunikacije, izražava se tečno u usustavljenom obliku

– sudjeluje u razgovoru i jednostavnoj raspravi, na jednostavan način predstavlja i obrazlaže svoje mišljenje

– oblikuje tekst od nekoliko rečenica, govori o vlastitim iskustvima, opisuje osobe, predmete, mjesta i događaje

– sastavlja pozivnice i čestitke

– na jednostavan način pripovijeda o radnji književnog djela te opisuje likove i odnose među njima, kao i svijet predstavljen u tekstovima iz područja kulture

– opisuje, karakterizira i komentira književni lik

– koristi izraze pristojnog ponašanja primjerene situaciji

PJK OŠ B.3.2.

Učenik recitira dječje pjesmice i druge kratke i jednostavne tekstove.

PJK OŠ B.3.3.

Učenik piše tekstove jednostavne strukture na određenu ili slobodnu temu i primjenjuje pravopisne norme sukladno razini svog jezičnog razvoja.

– prepisuje kratki tekst

– zapisuje upamćene i poslušane jednostavne i kratke tekstove (nekoliko riječi, pojedinačne rečenice)

– uz pomoć učitelja piše kratki tekst (opis, privatno pismo: upisuje adresu pošiljatelja i primatelja, sastavlja čestitku, pozivnicu, oglas, bilješku)

– stvara kratki tekst (priču) koji je vezan za temu obrađenu na nastavi

– prema danom uzoru piše jednostavne tekstove o temama koje su mu poznate (npr. povezane s njegovim interesima)

– koristi temeljne izraze pristojnog ponašanja primjerene situaciji

– prepoznaje i uglavnom pravilno primjenjuje pravopisna i interpunkcijska pravila

PJK OŠ B.3.4.

Učenik se kreativno izražava sukladno vlastitim interesima i/ili sposobnostima primjereno svojoj dobi i obrađenom materijalu.

– služi se poljskim standardnim jezikom i izabranim poljskim lokalnim/regionalnim jezikom

– govorom, mimikom i gestama prezentira tekstove i priprema se za nastupe na poljskome standardnom jeziku

– demonstrira usvojene vještine uz pomoć likovne umjetnosti i pokreta sukladno vlastitim interesima i/ili mogućnostima

– širi vlastiti, specifičan rječnik u koji uvodi riječi na standardnome poljskom i standardnome hrvatskom jeziku, ali i na izabranome poljskom lokalnom/regionalnom jeziku

– uspoređuje svoj leksik s leksikom drugih učenika s ciljem obogaćivanja vlastitog leksika

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kratki pisani i usmeni tekstovi, opisi, jednostavne poruke.
Medijski sadržaji: digitalni alati za pisanje i govor, vođene aktivnosti.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj organizira aktivnosti govorenja i pisanja u kojima učenik oblikuje kratke tekstove jednostavne strukture, opisuje, pripovijeda i recitira. Učenik se potiče na izražavanje vlastitih misli, osjećaja i doživljaja te na postupno usvajanje pravopisnih i jezičnih zakonitosti. Aktivnosti se ostvaruju individualno i u paru ili skupini, uz prihvaćanje učenikovih sposobnosti i interesa. Kreativno izražavanje razvija se govorom, pisanjem, likovnim radom, pokretom i dramatizacijom.

PJK OŠ C.3.1.

Opisuje poljski krajolik i njegovu raznolikost povezanu s promjenom godišnjih doba.

– opisuje poljski krajolik

– opisuje običaje povezane s različitim godišnjim dobima

– prepoznaje i opisuje raznolike poljske krajolike: baltički, nizinski, planinski itd.

– zainteresiran je za raznolikost krajolika

– rado crta krajolike pojedinih dijelova Poljske

– uz pomoć učitelja razlikuje i opisuje krajolike ovisno o godišnjem dobu

PJK OŠ C.3.2.

Na karti pokazuje regiju iz koje potječe njegova obitelj.

– pokazuje na karti i imenuje regiju iz koje potječe

– opisuje krajolik te regije i imenuje njezine najvažnije građevine

– uočava raznolikost krajolika i mjesta svog podrijetla

– opisuje mjesto podrijetla svojih predaka

PJK OŠ C.3.3.

Uočava raznolikost osoba i njihovog podrijetla poštujući njihovu različitosti.

– u vrijeme obilježavanja blagdana prezentira svoje običaje

– izrađuje tradicionalne ukrase povezane s obilježavanim blagdanom: papirnate lance, medenjake, ukrasne palme i pisanice

– sudjeluje u predstavi povodom blagdana

– izrađuje likovna djela tematski povezana s blagdanima koji se obilježavaju

– uočava raznolikost običaja

– identificira se s razredom i dio je kolektiva prilikom pripreme predstave

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: priroda, kultura, tradicija, osnovni povijesni i kulturni elementi.
Medijski sadržaji: edukativni videozapisi, ilustracije, dječji dokumentarni sadržaji.
Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 3. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj uvodi sadržaje povezane s krajolikom Poljske, regijama podrijetla, običajima i kulturnom raznolikošću. Učenici upoznaju prirodna i kulturna obilježja Poljske te ih povezuju s vlastitim podrijetlom i iskustvom. Aktivnosti uključuju prikazivanje, uspoređivanje, opisivanje i sudjelovanje u obilježavanju blagdana i tradicijskih sadržaja. Učitelj potiče učenike na poštovanje različitosti i razvijanje svijesti o pripadnosti zajednici.

PJK OŠ A.4.1.

Učenik sluša/čita s razumijevanjem: s razumijevanjem reproducira niz jednostavnih rečenica i kratkih tekstova.

– nakon slušanja/čitanja/gledanja književnih djela (tj. dijaloga, poziva, pisama, memoara) i drugih tekstova iz kulture (npr. himni, priča, pisama, memoara), prenošenih audiovizualnim sredstvima, sažima konkretne i jednostavne tekstove, navodi temu ili problem, u tekstu prepoznaje napisanog pošiljatelja i primatelja, vlastitim riječima odgovara na pitanja te zadaje pitanje o tekstu

– povezuje ključne informacije sa svojim iskustvom i stečenim znanjem

– u izjavi pronalazi potrebne informacije, među ostalim one koje su izražene izravno i neizravno te pokazuje i označava odgovarajuće dijelove teksta

PJK OŠ A.4.2.

Učenik s razumijevanjem čita književni/neknjiževni tekst i razlikuje književne vrste prema njihovom obliku i sadržaju.

– u svrhu ispravnog razumijevanja teksta, ispravnog naglašavanja riječi, pravilnog rečeničnog naglaska te zadržavanja intonacije rečenice nekoliko puta naglas čita kratki tekst (primjerice tekst s podjelom na uloge)

– vlastitim riječima definira temu i problematiku kratkog i jednostavnog teksta

– uz pomoć učitelja razlikuje i navodi elemente predstavljenog svijeta, izdvaja pjesničke slike u lirici

– uz neznatnu pomoć učitelja sažima književni tekst

– uz povremenu pomoć učitelja prepoznaje elemente koji izjavi daju ritam: stih, rimu, strofu i refren

– uz pomoć učitelja vlastitim riječima objašnjava i opisuje književnu terminologiju s kojom se upoznao

– pri sažimanju književnih tekstova koristi elemente znanja o autoru, kulturi i svijetu koji ga okružuje

– predstavlja vlastito razumijevanje kulturnih tekstova i objašnjava ga

– uz tuđu pomoć koristi rječnike za djecu (jednojezične i dvojezične) te druge izvore informacija za djecu i mladež (npr. internetske izvore), skuplja informacije i vrši selekciju informacija prema određenim kriterijima

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kraće pripovijetke, pjesme, dijalozi, jednostavni informativni i opisni tekstovi.

Medijski sadržaji: edukativni videozapisi, kraći filmovi i digitalni tekstovi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire sadržajno i jezično nešto složenije tekstove, primjerene dobi učenika, koji omogućuju razvoj razumijevanja glavne misli, osnovnih informacija i strukture teksta. Učenike se potiče na više čitanja i slušanja istoga teksta radi boljega razumijevanja, kao i na povezivanje sadržaja s vlastitim iskustvom. U radu se koriste književni i neknjiževni tekstovi, vizualni materijali i digitalni sadržaji. Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ B.4.1.

Učenik govori: sudjeluje u vrlo kratkom razgovoru i raspravi koja se sastoji od jednostavnih rečenica.

– predstavlja se na poljskom jeziku, priča o vlastitim iskustvima, opisuje osobe, predmete, mjesta i situacije

– zadaje jako kratka i jednostavna pitanja u izvježbanim situacijama i odgovara na ta pitanja

– razgovara, raspravlja, sastavlja dijaloge i male scenske prizore o poznatim temama, izražava vlastito mišljenje i obrazlaže ga

– predstavlja osnovne informacije o sebi i drugima, pokazuje svoje osjećaje i interes za osjećaje drugih

– sastavlja jako kratke i jednostavne tekstove od nekoliko rečenica i izgovara ih oponašajući izgovor i intonaciju razgovornog uzora

– razlikuje službenu od neslužbene varijante jezika

– u kratkoj i jednostavnoj izjavi pronalazi potrebne informacije (izražene izravno i neizravno) te uz povremenu pomoć učitelja označava odgovarajuće dijelove teksta

PJK OŠ B.4.2.

Učenik piše jako kratak i jednostavan tekst o temi koja mu je poznata.

– relativno ispravno zapisuje kratke i jednostavne izdiktirane zadatke i tekstove

– na temelju uzora sastavlja kratki plan izjave

– uz povremenu pomoć učitelja sastavlja jednostavna pitanja o tekstu i na njih odgovara

– uz povremenu pomoć učitelja i uz nevelike pogreške svjesno se koristi jezikom i pravopisnim pravilima/normama/načelima s kojima se upoznao

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kraći sastavci, opisi, dijalozi i jednostavni pisani zadatci.

Medijski sadržaji: digitalne platforme, interaktivni zadatci i vođene aktivnosti.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Gramatičke i leksičke strukture biraju se primjereno razvojnoj dobi učenika i stupnju njihova jezičnoga razvoja. Učitelj organizira aktivnosti u kojima učenik govori o sebi i drugima, opisuje, postavlja pitanja, odgovara, piše kratke tekstove i usvaja osnovne oblike funkcionalnoga pisanog izražavanja. Posebna pozornost posvećuje se komunikacijskom aspektu jezika, pravilnom izgovoru, primjerenome izboru riječi i osnovnoj tekstnoj povezanosti. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ C.4.1.

Učenik na karti određuje položaj Poljske.

– opisuje položaj Poljske u Europi

– označava granice i susjedne države

– interpretira poljske nacionalne simbole

– ponavlja tekst nacionalne himne

Koristi različite izvore informacija.

Na karti označava i objašnjava položaj Poljske i Hrvatske.

Prepoznaje poljske nacionalne simbole i pravilno se odnosi prema njima.

PJK OŠ C.4.2.

Poznaje poljski krajolik.

– prepoznaje boje na karti

– opisuje krajolike Poljske i imenuje njihove najvažnije elemente

– lokalizira najvažnije elemente reljefa

– na karti pokazuje mjesto odakle potječe njegova obitelj

Zna se služiti kartom i geografskim atlasom.

Interpretira boje na karti.

Identificira najviše uzvisine i mjesta s najmanjom visinom na karti Poljske.

Služi se slijepom kartom Poljske.

PJK OŠ C.4.3.

Učenik prepričava najvažnije događaje i prepoznaje osobe iz poljske povijesti. Prepoznaje poljske spomenike kulture i povijesti. Prepoznaje narodne pjesme karakteristične za pojedinu regiju.

– nabraja i priča najvažnije legende povezane s početcima poljske države

– smješta u vrijeme i opisuje okolnosti pokrštavanja Poljske i predstavlja prve poljske vladare

– nabraja sadašnju i nekadašnje poljske prijestolnice te ih pokazuje na karti

– navodi najvažnije osobe iz poljske povijesti od Mieszka I. do osoba iz razdoblja Solidarnosti

– identificira najvažnije kulturne i povijesne spomenike

– nabraja i zna otpjevati narodne pjesme karakteristične za pojedinu regiju: »Zasiali górale«, »Poszła Karolinka«, »Krakowiaczek jeden«, »Płynie Wisła płynie« itd.

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: osnovna obilježja geografije, kulture i početni elementi povijesti.

Medijski sadržaji: karte, ilustracije, dokumentarni i edukativni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj planira sadržaje koji se odnose na položaj Poljske, krajolike, nacionalne simbole, kulturne spomenike i važne osobe iz povijesti. Učenike se potiče na uporabu karte, atlasa i drugih izvora informacija te na povezivanje povijesnih i geografskih sadržaja. Aktivnosti i sadržaji ovise o dobi učenika, njihovim interesima i dostupnim kulturnim i digitalnim sadržajima. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ A.5.1.

Učenik sluša/čita s razumijevanjem: s razumijevanjem reproducira kratke i jednostavne tekstove poznate tematike.

– prepoznaje glavnu misao i pronalazi ključne informacije u kratkom i jednostavnom tekstu

– vlastitim riječima uz pomoć učitelja objašnjava poznate termine

– uz tuđu pomoć vlastitim riječima objašnjava značenje izraza/frazema

– izvršava usmene i pismene upute

– postavlja jednostavna pitanja i odgovara na njih

– sažima jednostavan i kratak tekst

PJK OŠ A.5.2.

Učenik s razumijevanjem čita književni/neknjiževni tekst, analizira i interpretira tekstove.

– koristi poljsku terminologiju u imenovanju: priča, pjesama, bajki, zagonetki i dječjih romana

– pronalazi informacije u rječnicima

– pronalazi informacije u voznim redovima

– uz pomoć učitelja izražajno čita književne tekstove

– uz pomoć govora, pisma, crteža, stripova i pokreta prikazuje tijek događaja i likove u priči

– sažima sadržaj pročitanog teksta, objašnjava naslove pročitanih djela, pronalazi odgovarajuće dijelove teksta i citira ih, odgovara na pitanja o tim djelima

– opisuje i ocjenjuje književni lik (npr. visok i hrabar)

– razlikuje književni od neknjiževnog teksta

– govori o poljskoj kulturi i poljskim medijima (internet, knjiga, muzej, strip, kazalište, televizija, film, skulptura) te onome što ga zanima

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: pripovijetke, pjesme, članci, opisni i informativni tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, dokumentarni sadržaji i digitalni izvori.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire različite vrste književnih i neknjiževnih tekstova kojima razvija globalno, selektivno i detaljno razumijevanje. Učenike se potiče na izdvajanje ključnih informacija, razumijevanje osnovnih književnih pojmova i razlikovanje književnih i uporabnih tekstova. Tekstovi i zadatci postupno postaju složeniji, ali ostaju usklađeni s dobi i predznanjem učenika. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ B.5.1.

Učenik sudjeluje u kratkom i jednostavnom razgovoru o poznatim mu temama.

– zadaje jednostavna pitanja i odgovara na takva pitanja

– sudjeluje u jako kratkom i neplaniranom razgovoru o poznatim temama

– na temelju primjera sastavlja dijaloge i odigrava uloge

– uz pomoć učitelja samostalno i pravilno koristi izvježbana jezična i književna sredstva i gramatička pravila za stvaranje novih izjava

– sastavlja kratke izjave u kojima izražava svoje osjećaje i namjere, odgovarajućom melodijom glasa naglašava namjere svojih izjava

– koristi načela jezičnog bontona

PJK OŠ B.5.2.

Učenik piše kratak i jednostavan tekst o temama koje su mu poznate.

– sastavlja kratke izjave na temelju danog i poznatog uzora: priču, opis, pismo, elektroničku poruku, izvještaj (o filmu, predstavi ili događaju), posvetu, poziv, zahvalu, oglas, čestitku, opis emocionalnog stanja, opis karaktera, argumentacijski tekst

– uglavnom ispravno koristi pravila pisanja kratkih pozdrava, razglednica i jako kratkih osobnih informacija

– odgovara na postavljena pitanja

– pravilno zapisuje dobro poznate i česte riječi

– uz pomoć učitelja svjesno se koristi jezikom; interpunkcijskim i pravopisnim pravilima koje je naučio

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: opisi, pripovijedanje, pisma i kraći sastavci.

Medijski sadržaji: digitalni alati i multimedijalni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj organizira aktivnosti govorenja i pisanja kojima učenik razvija sposobnost opisivanja, pripovijedanja, sažimanja i oblikovanja kraćih funkcionalnih tekstova. Gramatički i leksički sadržaji uvode se u jasnome kontekstu i povezuju s komunikacijskom uporabom jezika. Učenike se potiče na stvaralačko i funkcionalno izražavanje te na primjenu naučenoga u svakodnevnim situacijama. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ C.5.1.

Kulturne regije u Poljskoj.

– prepoznaje pojedine poljske regije

– definira njihova karakteristična obilježja

– pokazuje njihov položaj na karti Poljske

Razlikuje osnovne folklorne regije i opisuje najvažnije od njih.

Prepoznaje najvažnije narodne nošnje.

PJK OŠ C.5.2.

Poznaje najvažnija obilježja krajolika u Poljskoj. Pokazuje razlike u krajoliku između Poljske i Hrvatske.

– određuje lokaciju Poljske na karti Europe, opisuje njezin položaj, pokazuje i prepoznaje susjedne države

– prepoznaje glavne poljske regije i pokazuje ih na karti

– pokazuje nizine, visoravni i planine

– opisuje najvažnija zemljopisna područja u Poljskoj

– određuje položaj Baltičkog mora i najvažnijih rijeka i jezera

– imenuje, pokazuje i opisuje najvažnije nacionalne parkove

– navodi razlike krajolika u Poljskoj i Hrvatskoj

Pokazuje, nabraja i opisuje najvažnije elemente krajolika Poljske.

Služi se kartom i atlasom.

Određuje i interpretira položaj Poljske i Hrvatske na karti Europe.

Definira najvažnije razlike u krajoliku Poljske i Hrvatske.

PJK OŠ C.5.3.

Produbljuje interes za zemlju svojih predaka i poljsku regiju iz koje potječe njegova obitelj.

Prepoznaje poljske narodne plesove.

– opisuje mjesta i regiju iz koje potječe njegova obitelj

– opisuje regionalnu tradiciju

– skuplja informacije o obilježjima krajolika regije iz koje potječe

– prepoznaje kulturu ljudi koji žive u toj regiji

– služi se kartom

– razlikuje i prepoznaje temeljne korake poznatih poljskih narodnih plesova: krakovjaka, mazurke, kujavjaka i obereka

Opisuje mjesto odakle potječe njegova obitelj i pokazuje ga na karti.

Nabraja i opisuje tradiciju te regije i ljudi koji je nastanjuju.

Prepoznaje razlike između »velike« i »male« domovine.

Prepoznaje glazbu i temeljne narodne plesove.

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: kulturni, povijesni i društveni sadržaji.

Medijski sadržaji: dokumentarni filmovi i digitalni izvori.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Sadržaji se odnose na kulturne, povijesne i društvene teme primjerene dobi učenika. Učitelj potiče učenike na povezivanje sadržaja iz ove domene s drugim predmetima i s vlastitim iskustvom. Učenici upoznaju kulturne sadržaje, tradiciju, povijesne činjenice i suvremeni život. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ A.6.1.

Učenik s razumijevanjem sluša kratke i jednostavne tekstove o poznatim mu temama.

– razlikuje temeljnu poruku i temeljene informacije u kratkim, konkretnim i jednostavnim tekstovima o poznatim mu temama

– radi sažetak jednostavnog i kratkog teksta u sadašnjem, prošlom i budućem vremenu

– prepoznaje neutralni leksik i leksik koji vrednuje

– odvaja činjenice od stavova

– razlikuje tipove poruka (informativne, književne i reklamne) i jezična sredstva koja su tipična za njih

– prepoznaje različite komunikacijske situacije i njihov utjecaj na oblik izjava

PJK OŠ A.6.2.

Učenik s razumijevanjem čita književni/neknjiževni tekst.

– samostalno radi na tekstu, odgovara na pitanja i zadaje pitanja o tekstu, ilustrira tekst, određuje temu ili problem, prepoznaje pošiljatelja i primatelja teksta, prepoznaje elemente sredine predstavljene u tekstu, uočava doslovno i preneseno značenje teksta

– uglavnom samostalno radi selekciju informacija iz različitih izvora, provjerava njihovu vrijednost sukladno postavljenom zadatku, bilježi informacije (npr. u tablici)

– samostalno koristi internetske kataloge (npr. kataloge knjižnica)

– samostalno pronalazi informacije u rječnicima, kao i u rječnicima književnog nazivlja

PJK OŠ A.6.3.

Učenik analizira i interpretira tekstove.

– vlastitim riječima analizira i interpretira književne tekstove (romane, pripovijetke, novele i dnevnike) potkrjepljujući izabranim citatima

– u tekstovima označava pjesnička sredstva

– prepoznaje i objašnjava što je to književna fikcija, razlikuje karakteristične elemente u realističnoj i znanstvenofantastičnoj prozi te u djelima fantastike

– vlastitim riječima objašnjava svoja iskustva i stavove te ih uspoređuje s onima iz književnog teksta

– opisuje i uspoređuje književni lik sa stvarnom osobom

– govori o poljskoj kulturi i poljskim medijima određujući jednostavna simbolička značenja slika koje su u njima predstavljene, prepoznaje doslovna i prenesena značenja tekstova, navodi karakteristična obilježja različitih tekstova iz kulture

– uočava razlike između književnog teksta i njegove adaptacije

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: raznovrsni književni i neknjiževni tekstovi srednje složenosti.

Medijski sadržaji: filmovi, radijske emisije i digitalni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire raznovrsne tekstove srednje složenosti i organizira aktivnosti koje potiču razumijevanje teme, strukture, poruke i jezičnih obilježja teksta. Učenici se osposobljavaju za samostalnije čitanje i slušanje, za bilježenje informacija i za korištenje različitih izvora. Posebna pozornost posvećuje se razumijevanju značenja iz konteksta i proširivanju vokabulara. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ B.6.1.

Učenik u govoru i pismu reproducira kratke i jednostavne tekstove o poznatim mu temama.

– sažeto izražava dojmove o kratkom pročitanom tekstu iz kulture, oblikuje pitanja o tekstu, opisuje likove i odnose među njima, izražava stav o likovima i događajima, prikazuje radnju, određuje redoslijed događaja i uočava njihovu uzročno-posljedičnu vezu

– informira o činjenicama, oblikuje stav koristeći neutralni leksik i leksik koji vrednuje

– pravilno koristi elemente gramatike poljskog jezika koje je dosad naučio

– ispravno koristi načela jezičnog bontona, svjestan je posljedica korištenja neprimjerenih i uvredljivih izraza

– koristi jezična sredstva, perifraze, ponavljanja i aluzije

– služi se službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika

– koristi stil primjeren komunikacijskoj situaciji

– primjenjuje neverbalna komunikacijska sredstva (npr. geste, mimiku, govor tijela) osnažujući riječi gestama

– izgovara tekst prema sjećanju s razumijevanjem i odgovarajućom intonacijom, dikcijom i naglaskom

PJK OŠ B.6.2.

Učenik sudjeluje u kratkom razgovoru o poznatim mu temama.

– zadaje jednostavna pitanja u izvježbanim situacijama, odgovara na takva pitanja

– sastavlja kratke dijaloge i odigrava uloge

– jednostavnim riječima opisuje osobe i radnje u neposrednoj okolini

– u izvježbanim oblicima izjava služi se jezičnim sredstvima s kojima je upoznat

PJK OŠ B.6.3.

Učenik piše kratak tekst primjenjujući temeljna pravopisna pravila.

– uz pomoć primjera piše kratku autorsku priču i priču nastalu po uzoru (uz korištenje dijaloga), opisuje i ocjenjuje, uređuje biografsku bilješku, piše službeno pismo, posvetu i zahvalu

– sastavlja okvirni i detaljni plan po točkama

– uređuje filmski scenarij na temelju ulomaka teksta i vlastitih ideja

– primjenjuje načela jezičnog bontona u suvremenim oblicima komunikacije (npr. elektroničkoj pošti, SMS-u i blogu)

– svjesno se koristi jezikom; interpunkcijskim i pravopisnim pravilima s kojima je upoznat

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: sastavci, opisi, dijalozi i izražavanje mišljenja.

Medijski sadržaji: digitalni alati i projektni radovi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj potiče učenike na samostalnije govorno i pisano izražavanje, opisivanje, pripovijedanje, iznošenje mišljenja i sudjelovanje u razgovoru. Gramatičke strukture biraju se tako da podupiru razvoj funkcionalne komunikacije. Aktivnosti se ostvaruju individualno, u paru i skupini, a učenicima se omogućuje kreativno i suradničko izražavanje. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ C.6.1.

Opisuje poljsku povijest od njezinih početaka do Prvoga svjetskog rata.

– objašnjava položaj Poljske tijekom povijesti i važnost teritorija

– ponavlja poljsku povijest od pokrštenja Poljske do Prvoga svjetskog rata

– interpretira događaje koji su imali utjecaj na raspad Poljske

Iz povijesne perspektive opisuje položaj Poljske i njezinih susjeda.

Zna najvažnije činjenice iz poljske povijesti.

Interpretira događaje iz poljske povijesti.

PJK OŠ C.6.2.

Predstavlja poljsku povijesti u vrijeme i nakon Prvoga svjetskog rata.

Poznaje povijest poljskog dvorskog plesa poloneze.

– opisuje stanje Poljske uoči Prvoga svjetskog rata i nakon njegovog izbijanja

– objašnjava ulogu drugih velesila u procesu formiranja poljske države

– interpretira okolnosti nastanka poljske države

– objašnjava bitku kod Varšave 1920. – »Čudo na Visli« i posljedice poljsko-boljševičkog rata

– objašnjava okolnosti nastanka poljskog plesa poloneze

Oblikuje povijesnu naraciju koristeći usvojene informacije.

Kritički analizira povijesne činjenice koje je saznao.

Stvara dugačke izjave služeći se povijesnim pojmovima i objašnjava njihovo značenje.

PJK OŠ C.6.3.

Predstavlja povijest iznimno zaslužnih osoba.

– prepoznaje najzaslužnije osobe

– povezuje ih s poljskom poviješću

– imenuje i pokazuje mjesta u kojima žive najveće skupine poljske dijaspore u svijetu

– navodi vrijeme i objašnjava uzroke emigracije

Povezuje prikupljene informacije i interpretira događaje. Samostalno ocjenjuje predstavljene činjenice.

Na karti pokazuje najvažnije skupine poljske dijaspore.

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: društvo, kultura i povijesni procesi.

Medijski sadržaji: dokumentarni sadržaji i digitalne platforme.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj planira sadržaje iz područja društva, kulture i povijesti te ih povezuje s aktualnim temama i iskustvom učenika. Učenici razvijaju sposobnost snalaženja u vremenu i prostoru, uporabe izvora i kritičkoga promišljanja sadržaja. Aktivnosti mogu uključivati istraživanje, izradu plakata, prezentacija i projekata. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ A.7.1.

Učenik sažima tekst srednje dužine.

– radi sažetak srednje dugog i jednostavnog književnog i neknjiževnog teksta, zadatka, upute te izjava u obliku monologa i dijaloga, kao i izjava u raspravama o poznatim mu temama (primjerice, prenošenih audiovizualnim sredstvima), nakon njihova slušanja uz neveliku pomoć učitelja izvršava upute i zadatke učitelja/kolega koji se odnose na te izjave

– prepoznaje koje su namjere izjava (odobravanje, neodobravanje, negiranje, provokacija)

– razlikuje retorička jezična sredstva i objašnjava njihov utjecaj na primatelja

– u tekstovima prepoznaje ironiju, parodiju i grotesku

– uočava odnos između dijelova izjava (naslova, uvoda, razrade, završetka, poglavlja)

– prepoznaje argumentacijsku izjavu, navodi teze, argumente i zaključke

PJK OŠ A.7.2.

Učenik s razumijevanjem čita književni/neknjiževni tekst.

– uglavnom ispravno i s razumijevanjem naglas i u sebi čita nove književne i neknjiževne tekstove (šaljive pjesmice, novele, nerimovane stihove, slobodne stihove, basne, sonete, balade, eseje, povijesne romane, reportaže, intervjue i multimedijalne prezentacije), a nakon njihova slušanja/čitanja uz neveliku pomoć učitelja pravilno izvršava zadatke koji se na njih odnose

– u izjavi pronalazi potrebne informacije te citira odgovarajuće dijelove teksta

– iz bilješki crpi dodatne informacije

PJK OŠ A.7.3.

Učenik analizira i interpretira tekstove.

– svojim riječima interpretira pročitani tekst

– predstavlja vlastito mišljenje o tekstovima iz kulture koje je naučio i obrazlaže ga

– izražava svoje dojmove o različitim tekstovima iz kulture, oblikuje svoj estetski ukus, osjećajnost i identitet

– prepoznaje adresanta i primatelja koji su napisani u tekstu iz kulture

– prepoznaje elemente sredine predstavljene u književnom tekstu

– prepoznaje književne rodove: epiku, liriku i dramu, navodi karakteristična obilježja pojedinih književnih rodova, ispravno određuje kojem književnom rodu pripada književno djelo

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: složeniji književni i informativni tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, članci i digitalni mediji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj organizira rad na složenijim književnim, informativnim i medijskim tekstovima kako bi učenici razvijali analitičko čitanje i slušanje. Učenike se potiče na razlikovanje glavnih i sporednih informacija, tumačenje poruke i prepoznavanje osnovnih stilskih i strukturnih obilježja teksta. Aktivnosti uključuju uspoređivanje, zaključivanje i povezivanje sadržaja s drugim znanjima. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ B.7.1.

Učenik sudjeluje u jako kratkom spontanom ili planiranom razgovoru.

– uz povremenu pomoć učitelja spontano i tečno se sporazumijeva u svakodnevnim situacijama, izražava svoje mišljenje o poznatim mu temama (npr. povezanih s onime što ga zanima), govori o vlastitim iskustvima, opisuje osobe, predmete, mjesta i situacije koristeći pravilne oblike sporazumijevanja

– postavlja pitanja i odgovara na pitanja obrazlažući svoj stav i koristeći odgovarajuće strukture

– opisuje situacije i emocionalna stanja

– opisuje umjetnička djela

– vodi dijalog, raspravu, intervju, drži prezentaciju, odigrava male scenske prizore

– pravilno se sporazumijeva na poljskom jeziku koristeći odgovarajuće izraze pristojnog ponašanja

– imenuje i opisuje poljske kulturne regije i narodne običaje

PJK OŠ B.7.2.

Učenik piše kratki tekst služeći se interpunkcijskim i pravopisnim pravilima koje je usvojio.

– piše kratak i jednostavan tekst u sadašnjem, prošlom i budućem vremenu

– radi bilješke o poslušanom i pročitanom tekstu

– sudjeluje u komunikaciji na društvenim mrežama

– oblikuje odlomke i sastavlja tekst

– stvara srednje dugu pismenu izjavu (opis karaktera, argumentacijsku izjavu, esej)

– na temelju primjera uz povremenu pomoć s malim greškama piše kratki tekst

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: opisni i argumentativni tekstovi, rasprave.

Medijski sadržaji: digitalne prezentacije i projektni radovi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj potiče preciznije, povezanije i argumentiranije izražavanje u govoru i pismu. Učenici razvijaju sposobnost sudjelovanja u raspravi, oblikovanja opisa, prikaza, sažetka i kraćih argumentacijskih tekstova. Posebna pozornost posvećuje se primjerenoj uporabi jezičnih sredstava, razvijanju stila i jasnom izražavanju stavova. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ C.7.1.

Obnova poljske države nakon Prvoga svjetskog rata.

– opisuje državne strukture i politički ustroj Poljske nakon Prvoga svjetskog rata

– lokalizira mjesta formiranja poljske vlade u inozemstvu i s tim povezane osobe

– navodi okolnosti završetka Prvoga svjetskog rata te detaljno opisuje uvjete formiranja poljske države

– imenuje i opisuje osobe zaslužne za povratak poljske nezavisnosti

– ocjenjuje najveća gospodarska i kulturna dostignuća na poljskom području

Objašnjava stanje u Poljskoj nakon Prvoga svjetskog rata.

Imenuje najvažnije osobe zaslužne za poljsku nezavisnost.

Detaljno opisuje život i postignuća Marije Skłodowske-Curie i Józefa Piłsudskog.

Navodi primjere gospodarskih uspjeha nakon Prvoga svjetskog rata.

PJK OŠ C.7.2.

Prepoznaje najvažnija obilježja poljskog krajolika.

– imenuje i detaljno opisuje poljske zemljopisne regije

– navodi zemljopisna područja i njihova karakteristična obilježja

– opisuje prirodu, klimu i reljef Poljske te njezin položaj u srednjoj Europi i posljedice tog položaja

– imenuje i na karti Poljske pokazuje najveće gradove

– imenuje i lokalizira najvažnije kulturne i povijesne spomenike

– na karti pokazuje i imenuje poljska prirodna bogatstva

– opisuje poljsko gospodarstvo

– imenuje i opisuje najvažnije turističke puteve i rute

Opisuje krajolik Poljske.

Imenuje najvažnija prirodna bogatstva i s njima povezane industrijske centre.

Na karti pokazuje i opisuje poljske gradove, prirodna bogatstva, industrijska područja, najviše vrhove i najveće depresije, rijeke i jezera.

Dobro se služi atlasom (kazalom, tematskim kartama) i kartom Poljske.

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: povijesni, kulturni i društveni fenomeni.

Medijski sadržaji: dokumentarni filmovi i digitalni izvori.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj uvodi sadržaje povezane s povijesnim, društvenim i kulturnim procesima te učenike potiče na sagledavanje različitih perspektiva. Učenici uče povezivati prošlost i sadašnjost te razvijaju kritičko mišljenje i svijest o pripadnosti zajednici. Aktivnosti se mogu ostvarivati projektnim radom, raspravom i istraživanjem. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ A.8.1.

Učenik pozorno i s razumijevanjem sluša srednje duge i jednostavne tekstove o poznatoj mu temi.

– s razumijevanjem sluša srednje duge i jednostavne tekstove, upute, zadatke i izjave u obliku monologa i dijaloga, izjave u raspravama, primjerice one emitirane putem audiovizualnih sredstava, nakon njihova slušanja određuje temu/problem, shvaća doslovni i preneseni smisao teksta, pravilno izvršava upute i zadatke učitelja/kolega koji se odnose na te izjave

– razlikuje informacije koje se prenose verbalno i zvučno od onih koje se prenose vizualno

– pokazuje izjave koje imaju informativni i neknjiževni karakter

– prepoznaje razliku između fikcije i laži, razlikuje činjenice od mišljenja

– razlikuje službenu od neslužbene verzije jezika te standardni poljski jezik od poljskog jezika koji koriste pojedine sredine, primjerice od regionalnih varijanti poljskoga jezika

– prepoznaje i razlikuje publicističke vrste: intervju, reportažu i feljton

– razvrstava informacije ovisno o njihovoj ulozi u poruci

– prepoznaje različite komunikacijske situacije i njihov utjecaj na oblik izjave

– određuje kontekst poruke

– uz povremenu pomoć učitelja sažima srednje duge tekstove o poznatoj mu temi

PJK OŠ A.8.2.

Učenik ocjenjuje utjecaj medijskih tekstova na ciljeve komercijalizacije i oblikovanje stavova.

– pronalazi, koristi i provjerava istinitost informacija, jača interes za školski kolektiv i zajednicu poljske dijaspore te aktivno djeluje u njima koristeći se suvremenim informacijsko-komunikacijskim tehnologijama

– pronalazi informacije u internetskim jednojezičnim i dvojezičnim rječnicima te u drugim izvorima

PJK OŠ A.8.3.

Učenik analizira i interpretira tekstove na temelju vlastitih iskustava i iz konteksta čitatelja te ih kritički ocjenjuje.

– vlastitim riječima sažima srednje duge književne i neknjiževne tekstove (tj. memoare, drame, komedije, šaljive pjesme, himne, sonete, tužaljke, balade, reportaže, intervjue i članke)

– analizira i interpretira književne tekstove i druge tekstove iz kulture

– u tekstovima suvremene popularne kulture (npr. u pjesmama, stripovima i filmovima) pronalazi poveznice s tradicionalnim kulturnim motivima

– sastavlja pitanja o tekstu i odgovara na takva pitanja

– u tumačenju književnih djela koristi potrebne kontekste, npr. biografski, povijesni, književnopovijesni, kulturni, filozofski i društveni

– interpretira tekstove kulture (sliku, grafiku, skulpturu i fotografiju) koristeći elemente znanja o povijesti i kulturi

– recitira književno djelo interpretirajući ga u skladu s njegovom temom i stilom

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: složeni književni i neknjiževni tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, digitalni i multimedijalni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire složenije književne, neknjiževne i medijske tekstove koji omogućuju razvoj interpretacije, vrednovanja i samostalnoga razumijevanja sadržaja. Učenici se osposobljavaju za uspoređivanje tekstova, izdvajanje važnih informacija, zaključivanje i povezivanje pročitanoga i odslušanoga s vlastitim znanjem i iskustvom. U radu se koriste tiskani, digitalni i multi modalni tekstovi. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ B.8.1.

Učenik sudjeluje u kratkom neplaniranom i srednje dugom planiranom razgovoru.

– zadaje i odgovara na pitanja

– bez pripreme sudjeluje u raspravi o temama koje su mu bliske pridržavajući se jezičnog bontona, koristi se argumentima, sastavlja teze, izvlači zaključke

– sudjeluje u kratkim dijalozima i situacijskim scenskim prizorima koji su improvizirani ili ranije pripremljeni

– izražava svoje mišljenje o tekstovima iz kulture: predstavlja dojmove o pročitanom, poslušanom ili pogledanom tekstu iz kulture, navodi svoje čitateljske reakcije, određuje egzistencijalnu problematiku, estetsku vrijednost i simbolička značenja, u objašnjavanju značenja koristi elemente znanja o povijesti i kulturi

– ispravno koristi elemente gramatike poljskoga jezika

– recitira književna djela pazeći na pravilan naglasak i intonaciju, koristi ispravnu modulaciju glasa

– oblikuje izjavu s ciljem uvjeravanja: poziv i sugestiju

– sastavlja obrazloženje, izražava svoje mišljenje, drži govor

– ispravno izgovara riječi i rečenice, razumljivo govori koristeći pravilan rečenični naglasak

– vodi stvarni ili fiktivni intervju

– predstavlja rezultate svog rada

– parafrazira tekst

PJK OŠ B.8.2.

Učenik piše srednje dugi tekst o poznatoj mu temi svjesno se služeći jezičnim i pravopisnim pravilima koje je usvojio.

– piše filmski scenarij

– piše molbu, životopis i motivacijsko pismo

– ispravno citira tuđe izjave koristeći odgovarajuće interpunkcijske znakove

– uglavnom ispravno koristi gramatičke elemente poljskog jezika

– stvara logični i uređeni tekst, kompozicijski i grafički ga oblikujući u skladu s danom vrstom izjave (recenzija, argumentacijski tekst, izvještaj o filmu i kazališnoj predstavi)

– preoblikuje tuđi tekst (npr. skraćuje, radi sažetak, proširuje)

– pridržava se načela jezičnog bontona pri prenošenju informacija elektroničkim putem, primjerice SMS-om, elektroničkom poštom i blogom

– služi se službenom i neslužbenom verzijom poljskog jezika, razlikuje regionalne (dijalekti, narječja) i socijalne i profesionalne verzije govora (žargoni)

– stvara vlastite medije: priprema materijale, tekstove, filmove, animacije, fotografije i audio snimke o školskom životu i zajednici poljske dijaspore

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: sastavci, rasprave i interpretacije.

Medijski sadržaji: digitalni alati i multimedijski sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj organizira aktivnosti koje učenike pripremaju za samostalno i argumentirano izražavanje u govoru i pismu. Učenici oblikuju različite vrste tekstova, izražavaju stavove, uspoređuju, objašnjavaju, sažimaju i interpretiraju. Posebna pozornost posvećuje se jasnoći izražavanja, tekstnoj povezanosti, pravilnoj uporabi jezika i funkcionalnoj komunikaciji. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK OŠ C.8.1.

Poljska u vrijeme i nakon Drugoga svjetskog rata.

– objašnjava okolnosti izbijanja Drugoga svjetskog rata i napada Njemačke i Sovjetskog Saveza na Poljsku

– navodi primjere junaštva Poljaka u vrijeme Drugoga svjetskog rata

– predstavlja okolnosti uvođenja komunizma u Poljskoj

– opisuje promjene i okolnosti nastanka Treće Republike

– objašnjava uzroke pristupanja Poljske Europskoj uniji i NATO-u

Interpretira događaje i razlikuje prošlost, sadašnjost i budućnost.

Uočava potrebu poznavanja prošlosti za razumijevanje procesa koji se odvijaju u suvremenom svijetu.

Određuje uzročno-posljedične veze u povijesnim procesima i činjenicama.

Imenuje i opisuje osobe koje su imale najvažnije uloge u nastanku Treće Republike.

PJK OŠ C.8.2.

Poljska u suvremenom svijetu.

– objašnjava migracijske procese stanovništva nakon Drugoga svjetskog rata i nakon ulaska Poljske u Europsku uniju

– na karti pokazuje najvažnija središta poljske dijaspore u svijetu

– objašnjava demokratska obilježja države

– objašnjava što znači biti Poljak ili pripadnik drugog naroda

– razlikuje državljanstvo od narodnosti

– objašnjava što veže čovjeka s «malom« i »velikom« domovinom

Interpretira povijesne činjenice koje je dosad naučio, samostalno izvodi zaključke i na vlastitom primjeru objašnjava što ga veže za domovinu.

Objašnjava što je domoljublje i što znači biti Poljak u inozemstvu.

Uzimajući u obzir multinacionalnu tradiciju Poljske, objašnjava kakav utjecaj na oblikovanje naroda imaju zajednička povijest, kultura, jezik i tradicija.

PJK OŠ C.8.3.

Poljska kultura i znanost.

– imenuje najzaslužnije osobe poljske povijesti

– imenuje poljske dobitnike Nobelove nagrade te zaslužne osobe iz poljske znanosti, kulture, književnosti, sporta i gospodarstva

– imenuje poznate poljske slikare

– prepoznaje poljsku narodnu glazbu i poljske plesove

Prepoznaje te smješta u vrijeme i prostor najvažnije ličnosti poljske povijesti te poznate osobe iz svijeta kulture i znanosti.

Zanima se za suvremenu poljsku glazbu, film, književnost i sport.

Ponosan je na svoje podrijetlo i dobro se služi poljskim jezikom.

PJK OŠ C.8.4.

Turistička bogatstva Poljske.

– imenuje i opisuje poljske nacionalne parkove te zaštitu okoliša u Poljskoj

– imenuje poljske spomenike kulture i turistička bogatstva poljskih gradova

– označava na karti i opisuje mjesta koja su iznimna

– prepoznaje tradicionalna jela i specijalitete poljske regionalne kuhinje

– nabraja i opisuje kulturne regije u Poljskoj

– imenuje i navodi lokacije poljskih turističkih staza

– imenuje i opisuje bogatstvo poljskog folklora: rezbarije u papiru (izrezanke), slike, narječja, narodne plesove i pjesme, tradicionalna jela

Prepoznaje najljepša mjesta u Poljskoj.

Informira se o turističkim stazama, atrakcijama i spomenicima kulture.

Navodi lokacije muzeja poznatih Poljaka i najvažnijih muzeja o poljskoj povijesti.

Ispravno se služi pojmovima o poljskoj povijesti i zemljopisu te objašnjava njihovo značenje.

Navodi posebnosti etnografskih regija Poljske.

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: integrirani kulturni, povijesni i društveni sadržaji.

Medijski sadržaji: dokumentarni i edukativni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema koje su navedene nakon domena 8. razreda osnovne škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj planira integrirane sadržaje iz područja povijesti, kulture, društva i identiteta te ih povezuje s europskim i suvremenim kontekstom. Učenici razvijaju sposobnost uspoređivanja, kritičkoga promišljanja i povezivanja znanja iz različitih područja. Ishodi iz ove domene ostvaruju se u povezanosti s ishodima drugih dviju domena. Učitelj ima autonomiju u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema.

PJK SŠ A.1.1.

Uz pomoć nastavnika analizira i interpretira pročitani književni tekst (književnost srednjovjekovlja, renesanse i baroka).

– uz povremenu pomoć nastavnika sažima pročitani tekst

– uz pomoć nastavnika obrađuje pročitane tekstove koristeći odgovarajuću terminologiju, izabire odgovarajuće citate, smješta djelo u odgovarajuće vremensko i književno razdoblje, povezuje ga s djelima s kojima se upoznao u osnovnoj školi

– uz pomoć nastavnika interpretira tekst te alegorijski i simbolički sadržaj primjenjujući odgovarajući kontekst (povijesni, književni, politički, kulturni, filozofski, biografski i vjerski)

– uz pomoć nastavnika razlikuje djela visoke kulture od djela popularne kulture

– uz pomoć nastavnika koristi gramatičko znanje u analizi i interpretaciji obrađenih tekstova, koristi jezične funkcije u tekstu

– uz pomoć nastavnika razlikuje tipove rječnika i rječnik koji pripada različitim stilovima (npr. onaj koji vrednuje od onog koji ne vrednuje, neutralni rječnik od rječnika s emocionalnom obojenošću, službeni od svakodnevnog)

– uz pomoć nastavnika objašnjava utjecaje tradicije na tekstove iz kulture

– uz pomoć nastavnika predstavlja izabrane običaje i elemente poljskog folklora koji se nalaze u obrađivanim književnim tekstovima

PJK SŠ A.1.2.

Uglavnom ukazuje na najvažniji sadržaj i namjere neknjiževnih, novinarskih, književnih i službenih tekstova (globalno razumijevanje) čak i ako ih karakterizira srednje složena leksička i sintaktička struktura.

– određuje temu i funkciju pročitanog teksta

– većinom točno određuje sadržaj i namjere tekstova o općim temama, povezanih s privatnom, poslovnom, društvenom i obrazovnom sferom života

– u tekstu uglavnom pronalazi važne činjenice, konkretne informacije i niti

– uz povremenu pomoć nastavnika primjenjuje različite strategije koje omogućuju razumijevanje teksta koristeći kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– uz pomoć nastavnika iščitava obrađene neknjiževne kulturne tekstove koristeći odgovarajući kod

– uz pomoć nastavnika koristi znanje o jeziku u tumačenju utjecaja teksta na primatelja (rječnik sa značajkama vrednovanja, neutralni rječnik, ekspresionizmi, homonimi, elipse, paradoksi, manipulacije, uvjeravanja, retorički oblici, vrste argumenata i eristički oblici)

– u svojim argumentacijskim odgovorima uglavnom pokazuje logiku i dosljednost rasuđivanja

Uz pomoć nastavnika obrađuje tekstove (tema, funkcija, namjera) različitih tipova i stilova srednje složene leksičke i sintaktičke strukture, pronalazi odgovarajuće činjenice, informacije i teme, koristi odgovarajući kod i primjenjuje znanje o jeziku.

PJK SŠ A.1.3.

Uz pomoć nastavnika u primijenjenim novinarskim i službenim tekstovima te tekstovima suvremene književnosti pronalazi konkretne informacije (selektivno i detaljno razumijevanje) čak ako ih karakterizira srednje složena struktura leksika i sintakse.

– pregledava tekstove i u njima pronalazi potrebne informacije (selekcija)

– uglavnom ispravno pronalazi konkretne informacije u autentičnim tekstovima napisanim različitim stilovima i oblicima

– uz pomoć nastavnika primjenjuje različite strategije koje omogućuju razumijevanje teksta koristeći kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– uz pomoć nastavnika koristi gramatičko znanje u analizi i interpretaciji obrađivanih tekstova, koristi jezične funkcije u tekstu

PJK SŠ A.1.4.

Uz pomoć nastavnika analizira i interpretira neknjiževna umjetnička djela.

– uz pomoć nastavnika opisuje umjetničko djelo

– uz pomoć nastavnika interpretira i analizira umjetničko djelo koristeći odgovarajući kontekst

PJK SŠ A.1.5.

Uglavnom određuje teme i namjere te pronalazi konkretne informacije sadržane u novinarskim izjavama, s jasnom strukturom u standardnoj verziji jezika, koje su izgovorene normalnom brzinom u dobrim akustičkim uvjetima.

– određuje temu poslušane izjave

– uglavnom ispravno određuje glavne misli sadržane u izravnim i neizravnim usmenim izjavama (iz područja određenih tematskim katalogom)

– uglavnom ispravno određuje glavne niti rasprave i predavanja o poznatim temama i temama povezanim s onime što ga zanima

– uglavnom točno sažima većinu radijskih i televizijskih programa koji ga privatno i/ili poslovno zanimaju, kao i onih koji se odnose na aktualna pitanja ako izjave nisu izgovorene najbržim tempom i ako se eventualno ponove

– uglavnom točno sažima sadržaj svakodnevnih razgovora o temama koje su mu poznate, povezane s poslom, školom, slobodnim vremenom itd.

PJK SŠ A.1.6.

Uz pomoć nastavnika pronalazi potrebne informacije.

– uz pomoć nastavnika kritički ocjenjuje izvore

– uz pomoć nastavnika pronalazi informacije u multimedijalnim izvorima i znanstvenopopularnoj literaturi

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kraći književni i neknjiževni tekstovi, članci, dijalozi, jednostavniji informativni tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, kratki dokumentarni sadržaji, digitalni tekstovi i audiozapisi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire tekstove primjerene dobi i jezičnoj razini učenika, uključujući jednostavnije književne i neknjiževne tekstove, medijske sadržaje i kraće informativne tekstove. Učenike se usmjerava na razvijanje strategija globalnog i selektivnog razumijevanja te na prepoznavanje osnovnih informacija i namjere teksta. Aktivnosti uključuju slušanje i čitanje uz potporu vizualnih i kontekstualnih elemenata. Posebna pozornost posvećuje se proširivanju vokabulara i razumijevanju standardnog jezika u različitim komunikacijskim situacijama.

PJK SŠ B.1.1.

Obično se vješto u pismu i tečno u govoru služi službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika, uglavnom u skladu sa situacijom služeći se leksikom i gramatičkim strukturama koje odgovaraju njegovoj dobi.

– u govori i pismu se uglavnom precizno koristi jezikom prilagođujući stil izjava sugovorniku i adresatu

– uz pomoć nastavnika koristi kompenzacijske i korektivne strategije koje olakšavaju razumijevanje i stvaranje usmenih i pismenih izjava

– uglavnom ispravno ostvaruje jezične funkcije i koristi leksik i gramatičke strukture sukladno svojoj dobi

– uključuje se u raspravu o temama koje su mu poznate

– zadaje pitanja o većini stvari povezanih sa svakodnevnim životom i djelovanjem u svojoj sredini i reagira na većinu pitanja

– uz povremenu pomoć nastavnika daje informacije o sebi i o temama povezanim s privatnom, obrazovnom i poslovnom sferom života

– uz pomoć nastavnika koristi znanja o jeziku, različitosti u sastavljanju složenih izjava, pravila primjene interpunkcije i ortografije u oblikovanju vlastitih izjava

– sudjeluje u slobodnim razgovorima s izvornim govornicima poljskog jezika o velikom broju općih tema

– uglavnom ispravno koristi pravila jezične etike i jezičnog bontona

– usmeno karakterizira poljsku umjetnost i arhitekturu srednjovjekovnog razdoblja, renesanse i baroka

– u argumentacijskim izjavama uglavnom primjenjuje logiku i dosljednost rasuđivanja, sastavlja teze i obrazlaže ih uz pomoć odgovarajućih argumenata

Uz pomoć nastavnika tečno usmeno i vješto pismeno stvara logične tekstove različite dužine u skladu sa situacijom, ostvarujući odgovarajuće jezične funkcije služeći se jezikom uglavnom precizno, funkcionalno koristi znanja o jeziku, jezičnu etiku i jezični bonton, sudjeluje u razgovorima s izvornim govornicima poljskog jezika.

PJK SŠ B.1.2.

Uz povremenu pomoć nastavnika uglavnom kontrolira tijek razgovora.

– uglavnom prepoznaje svoje pogreške i ispravlja ih kada ih je svjestan

– uz povremenu pomoć nastavnika započinje, vodi i završava razgovor (npr. telefonski) te se uključuje u razgovor drugih osoba i aktivno sudjeluje u njemu (ako se on odnosi na teme povezane s privatnom, obrazovnom, poslovnom i društvenom sferom života)

– uz povremenu pomoć nastavnika oblikuje pitanja, odgovore, ocjene, uređuje informacije, obrazloženja, komentare i stavove u raspravi

– uz pomoć nastavnika na odgovarajući način reagira na implicirana značenja koja prenosi sugovornik (npr. jezičnu agresiju)

– vodi razgovore s izvornim govornicima poljskog jezika o brojnim općim temama

PJK SŠ B.1.3.

Uz pomoć nastavnika u govoru i pismu općenito tečno izražava svoje mišljenje o određenoj temi.

– uz pomoć nastavnika izražava osjećaje i primjereno reagira na takve izjave drugih osoba

– izražava svoje mišljenje i obrazlaže vlastiti stav

– uz pomoć nastavnika objašnjava i argumentira svoje preferencije i svoje gledište predstavljajući prednosti i mane različitih mogućnosti

– u argumentacijskim izjavama uglavnom primjenjuje logiku i dosljednost rasuđivanja, izvodi zaključke

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: kraći sastavci, opisi, dijalozi, osobni zapisi i jednostavni argumentirani odgovori.

Medijski sadržaji: digitalni alati za pisanje, govorne aktivnosti i multimedijski sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj organizira aktivnosti usmjerene na jasno i razumljivo izražavanje u govoru i pismu u poznatim i svakodnevnim situacijama. Učenici razvijaju sposobnost opisivanja, pripovijedanja i jednostavnog argumentiranja uz potporu modela i smjernica. Naglasak je na komunikacijskoj funkciji jezika, pri čemu su pogreške sastavni dio procesa učenja. Učenike se potiče na sudjelovanje u dijalozima, kraćim raspravama i pisanju jednostavnijih funkcionalnih i kreativnih tekstova.

PJK SŠ C.1.1.

Zna najvažnije događaje iz poljske i europske povijesti u razdoblju od 10. do 12. stoljeća.

– interpretira okolnosti stvaranja poljske države i njezinog pokrštavanja

– opisuje teritorijalni razvoj i značaj prihvaćanja kršćanstva za razvoj poljske kulture i jezika

– identificira i povezuje najvažnije osobe tog razdoblja od Mieszka I. do Boleslava Krivoustog

– definira univerzalni karakter srednjovjekovlja

– identificira kulturna ostvarenja srednjovjekovnog razdoblja

PJK SŠ C.1.2.

Analizira teritorijalni razvoj Poljske od feudalne rascjepkanosti do kraja 15. stoljeća.

– objašnjava uzroke feudalne rascjepkanosti

– predstavlja vanjske opasnosti – Križarski red, Tatare

– karakterizira i opisuje društveno-gospodarske promjene

– objašnjava veze Poljske s Ugarskom i Litvom

– ocjenjuje vladavinu Kazimira Velikog i vladavinu Piastovića

– ocjenjuje politiku Jagelovića

– predstavlja događaje iz poljske i europske povijesti do 15. stoljeća

– ocjenjuje značenje uključivanja poljskih zemalja u civilizacijski krug zapadnog svijeta

– ilustrira teritorijalni razvoj poljske države

– predstavlja ostvarenja istaknutih stvaratelja tog razdoblja

PJK SŠ C.1.3.

Zna položaj Poljske na karti Europe u razdoblju srednjovjekovlja i danas.

– opisuje promjene poljskih granica uzimajući u obzir događaje iz povijesti koje je dosad naučio

– interpretira događaje i lokalizira ih na karti Poljske i Europe

– na karti Poljske identificira geografske i povijesne objekte koje je usvojio

– očitava informacije s karte predstavljene uz pomoć različitih kartografskih metoda

– služi se planom i kartom

– predstavlja mogućnosti primjene različitih izvora geografske informacije i ocjenjuje njezinu korist

PJK SŠ C.1.4.

Analizira stanje u Poljskoj u vrijeme «zlatnog vijeka«.

– interpretira okolnosti Poljsko-Litavske Unije u vrijeme plemićke demokracije

– navodi dobre i loše strane političke situacije države Jagelovića

– predstavlja politički okvir i teritorijalne promjene u 16. stoljeću

– predstavlja vjerski okvir u Poljskoj

– određuje okolnosti nastanka unije između Poljske i Litve

– opisuje tijek slobodnog izbora kralja

– prikazuje djelovanje Stjepana Batorya

– karakterizira poljsko-moskovski rat

– uspoređuje i klasificira najvažnije događaje poljske i europske povijesti 16. stoljeća

– predstavlja ostvarenja istaknutih stvaratelja poljske renesanse

– prepoznaje najvažnije spomenike renesansne umjetnosti u Poljskoj

PJK SŠ C.1.5.

Analizira promjene u Poljsko-Litavskoj Uniji u 17. stoljeću – od snažne države do krize.

– predstavlja sukobe pod vladavinom dinastije Vasa

– određuje ulogu najvažnijih političara

– karakterizira lik Jana III. Sobieskog

– ocjenjuje značenje bitke kod Beča za sudbinu Poljsko-Litavske Unije i Europe

– opisuje i karakterizira Republiku Oba Naroda

– analizira proces oligarhizacije političkog života uzimajući u obzir strane utjecaje i liberum veto

– opisuje sarmatizam i stil života poljskog plemstva

– uspoređuje najvažnije događaje iz poljske i svjetske povijesti 17. stoljeća

– objašnjava uzroke unutarnjih kriza i gospodarsko stanje

– navodi opća obilježja barokne arhitekture i umjetnosti te lokalizira najvažnije primjere barokne umjetnosti u Poljskoj

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: suvremeni život, kultura, osnovni društveni i kulturni fenomeni.

Medijski sadržaji: dokumentarni sadržaji, digitalni izvori, kulturni prikazi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj uvodi temeljne sadržaje o poljskoj kulturi, povijesti i geografiji koristeći raznolike izvore (tekstove, slike, video sadržaje). Učenike se potiče na povezivanje novih znanja s vlastitim iskustvom i kulturnim okruženjem. Aktivnosti su usmjerene na prepoznavanje osnovnih kulturnih obilježja i razvoj interesa za poljsku kulturnu baštinu. Naglasak je na razumijevanju osnovnih činjenica i njihovoj primjeni u jednostavnim komunikacijskim situacijama.

PJK SŠ A.2.1.

Uz povremenu pomoć nastavnika analizira i interpretira pročitani književni tekst (književnost prosvjetiteljstva, romantizma i pozitivizma).

– uz povremenu pomoć nastavnika sažima pročitani tekst

– uz povremenu pomoć nastavnika obrađuje pročitane tekstove koristeći odgovarajuću terminologiju, izabire odgovarajuće citate, smješta ih u odgovarajuće vremensko i književno razdoblje, povezuje ih s djelima s kojima se upoznao u osnovnoj školi

– uz povremenu pomoć nastavnika interpretira tekst te njegov alegorijski i simbolički sadržaj primjenjujući odgovarajući kontekst (povijesni, književni, politički, kulturni, filozofski, biografski i vjerski)

– uz pomoć nastavnika razlikuje djela visoke kulture od djela popularne kulture

– uz povremenu pomoć nastavnika razlikuje tipove rječnika i rječnik koji pripada različitim funkcionalnim stilovima (npr. onaj koji vrednuje od onoga koji ne vrednuje, neutralni rječnik od rječnika s emocionalnom obojenošću, službeni od svakodnevnog)

– uz pomoć nastavnika objašnjava utjecaj tradicije na tekstove iz kulture

– uz pomoć nastavnika predstavlja izabrane običaje i elemente poljskog folklora koji se nalaze u obrađivanim književnim tekstovima

PJK SŠ A.2.2.

Određuje najvažniji sadržaj i namjere neknjiževnih, novinarskih, književnih te službenih tekstova (globalno razumijevanje) čak ako ih karakterizira srednje složena leksička i sintaktička struktura.

– određuje temu i funkciju pročitanog teksta

– određuje sadržaj i namjere tekstova o općim temama povezanih s privatnom, poslovnom i obrazovnom sferom života

– u tekstu pronalazi važne činjenice, konkretne informacije i niti, čak i ako su skrivene

– uglavnom primjenjuje različite strategije koje omogućuju razumijevanje teksta koristeći kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– uz povremenu pomoć nastavnika iščitava obrađene neknjiževne tekstove koristeći odgovarajući kod

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi znanje o jeziku u tumačenju utjecaja teksta na primatelja (rječnik sa značajkama vrednovanja, neutralni rječnik, ekspresionizmi, homonimi, elipse, paradoksi, manipulacije, uvjeravanja, retorički oblici, vrste argumenata i eristički oblici)

– u svojim argumentacijskim odgovorima pokazuje logiku i dosljednost rasuđivanja

PJK SŠ A.2.3.

Uglavnom ispravno pronalazi konkretne informacije u neknjiževnim, novinarskim, suvremenim književnim i službenim tekstovima (selektivno i detaljno razumijevanje) čak ako ih karakterizira srednje složena leksička i sintaktička struktura.

– brzo pregledava tekst i u njemu pronalazi potrebne informacije (selekcija)

– uglavnom ukazuje na konkretne informacije u autentičnim tekstovima napisanim različitim stilovima i oblicima

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi različite strategije koje omogućuju razumijevanje teksta koristeći kontekst, informacije izvan teksta te vlastito opće znanje

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi gramatičko znanje u analizi i interpretaciji obrađivanih tekstova, koristi jezične funkcije u tekstu

PJK SŠ A.2.4.

Uz pomoć nastavnika analizira i interpretira neknjiževna umjetnička djela.

– uz povremenu pomoć nastavnika opisuje umjetničko djelo

– uz povremenu pomoć nastavnika interpretira i analizira umjetničko djelo koristeći odgovarajući kontekst

PJK SŠ A.2.5.

Uglavnom određuje teme i namjere te pronalazi konkretne informacije sadržane u novinarskim izjavama, s jasnom strukturom u standardnoj verziji jezika, koje su izgovorene normalnom brzinom u dobrim akustičkim uvjetima.

– određuje temu poslušane izjave

– određuje glavne misli sadržane u izravnim i neizravnim usmenim izjavama (iz područja određenih tematskim katalogom)

– određuje glavne niti rasprave i predavanja o poznatim mu temama i temama povezanim s onime što ga zanima

– sažima većinu radijskih i televizijskih programa koji ga privatno i/ili poslovno zanimaju, kao i onih koji se odnose na aktualna pitanja ako izjave nisu izgovorene najbržim tempom i ako se eventualno ponove

– sažima sadržaj svakodnevnih razgovora o temama koje su mu poznate, povezane s poslom, školom, slobodnim vremenom itd.

PJK SŠ A.2.6.

Uz povremenu pomoć nastavnika pronalazi potrebne informacije

– uz pomoć nastavnika kritički ocjenjuje izvore

– uz povremenu pomoć nastavnika pronalazi informacije u multimedijalnim izvorima i u znanstvenopopularnoj literaturi

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: raznovrsni književni i neknjiževni tekstovi, članci, eseji, medijski tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, serije, digitalni mediji, radijske emisije.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire raznovrsnije i složenije tekstove, uključujući književne ulomke, medijske sadržaje i popularnoznanstvene tekstove. Učenike se potiče na razumijevanje detalja, prepoznavanje glavnih i sporednih informacija te interpretaciju značenja u kontekstu. Razvijaju se strategije kritičkog čitanja i slušanja te sposobnost uočavanja stilskih i jezičnih obilježja. Posebna pozornost posvećuje se razumijevanju različitih vrsta tekstova i njihovih funkcija.

PJK SŠ B.2.1.

Vješto u pismu i tečno u jeziku koristi se službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika uglavnom u skladu sa situacijom služeći se leksikom i gramatičkim strukturama koje odgovaraju razvojnoj dobi učenika.

– u govoru i pismu precizno se služi jezikom prilagođujući stil izjava sugovorniku i adresatu

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi kompenzacijske i korektivne strategije koje olakšavaju razumijevanje i stvaranje usmenih i pismenih izjava

– ostvaruje jezične funkcije i služi se leksikom i gramatičkim strukturama sukladno svojoj dobi

– uključuje se u raspravu o temama koje su mu poznate

– postavlja pitanja o većini stvari povezanih sa svakodnevnim životom i djelovanjem u svojoj sredini te ispravno reagira na pitanja

– daje informacije o sebi i o temama povezanim s privatnom, obrazovnom i poslovnom sferom života

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi znanja o jeziku, različitosti u sastavljanju složenih izjava, pravila primjene interpunkcije i ortografije u oblikovanju vlastitih izjava

– koristi pravila jezične etike i jezičnog bontona

– usmeno karakterizira poljsku umjetnost 18. stoljeća i prve polovice 19. stoljeća

– u argumentacijskim izjavama primjenjuje logiku i dosljednost rasuđivanja, uz povremenu pomoć nastavnika sastavlja teze i obrazlaže ih uz pomoć odgovarajućih argumenata

– obrazlaže vlastiti stav

PJK SŠ B.2.2.

Kontrolira tijek razgovora.

– prepoznaje svoje pogreške i ispravlja ih kada ih je svjestan

– započinje, vodi i završava razgovor (npr. telefonski) te se uz povremenu pomoć nastavnika uključuje u razgovor drugih osoba i aktivno u njemu sudjeluje (ako se on odnosi na teme povezane s privatnom, obrazovnom, poslovnom i društvenom sferom života)

– vodi slobodne razgovore s izvornim govornicima poljskog jezika o brojnim općim temama

– oblikuje pitanja, odgovore, ocjene, uređuje informacije, obrazloženja, komentare i mišljenja u raspravi

– uz povremenu pomoć nastavnika na odgovarajući način reagira na implicirana značenja koja prenosi sugovornik (npr. jezičnu agresiju)

PJK SŠ B.2.3.

Uz povremenu pomoć nastavnika u pismu i govoru tečno izražava svoje mišljenje o određenoj temi.

– uz povremenu pomoć nastavnika izražava osjećaje i primjereno reagira na takve izjave drugih osoba

– izražava svoje mišljenje i obrazlaže vlastiti stav

– uz povremenu pomoć nastavnika objašnjava i argumentira svoje preferencije i svoje gledište predstavljajući prednosti i mane različitih mogućnosti

– u argumentacijskim izjavama primjenjuje logiku i dosljednost rasuđivanja, izvodi zaključke

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: sastavci, opisi, kraći eseji, argumentirani tekstovi i rasprave.

Medijski sadržaji: digitalne prezentacije, multimedijski sadržaji i projektni radovi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učenici razvijaju sposobnost izražavanja složenijih misli i stavova u govoru i pismu. Učitelj organizira aktivnosti koje uključuju argumentiranje, opisivanje, uspoređivanje i izražavanje osobnog mišljenja. Učenici sudjeluju u raspravama i stvaraju raznovrsne tekstove uz sve veću samostalnost. Naglasak je na jasnoći, koherentnosti i primjerenosti izraza u različitim komunikacijskim situacijama.

PJK SŠ C.2.1.

Zna okolnosti Poljsko-Litavske Unije u 18. stoljeću.

– opisuje politiku Rusije, Austrije i Pruske prema Poljsko-Litavskoj Uniji

– karakterizira i ocjenjuje djelovanje Velikog Sejma

– prikazuje događaje vezane za podjele Poljske, vladavinu Stanisława Augusta Poniatowskog i razloge propasti Poljsko-Litavske Unije

– predstavlja razvoj kazališta, Komisiju narodnog obrazovanja, Knjižnicu Załuskih

– uspoređuje najvažnije događaje

– opisuje postignuća prosvjetiteljstva u Poljsko-Litavskoj Uniji

– predstavlja istaknute stvaratelje poljskog prosvjetiteljstva i ulogu prosvjetiteljskih institucija

PJK SŠ C.2.2.

Razumije prilike u Poljskoj u razdoblju sutona Poljsko-Litavske Unije.

– izvlači zaključke o oružanoj borbi za očuvanje nezavisnosti u drugoj polovici 18. stoljeća

– predstavlja tijek rata za obranu Ustava 3. svibnja

– navodi znakove slabljenja suverenosti poljske države nakon Velikog Sejma

– objašnjava tijek ustanka Tadeusza Kościuszka

– ocjenjuje osobu Tadeusza Kościuszka kao prvog suvremenog narodnog junaka

– predstavlja sudbinu Poljskih legija u Italiji i odnos Napoleona prema pitanju Poljske

– govori o ustanku i sudbini Varšavskog Vojvodstva

– navodi primjere djelatnosti Poljaka u borbi za očuvanje nezavisnosti Poljsko-Litavske Unije

– izvodi zaključke iz događaja koji su doveli do pada Poljsko-Litavske Unije

– ukratko prikazuje prilike u Poljskoj krajem 18. stoljeća

PJK SŠ C.2.3.

Zna položaj Poljaka u vrijeme narodnih ustanaka.

– karakterizira odluke Bečkog kongresa

– objašnjava uzroke izbijanja ustanaka, njihov tijek i posljedice

– predstavlja glavne krugove Velike emigracije

– karakterizira položaj Poljaka pod stranom vladavinom i metode djelovanja stranih vlasti – rusifikaciju, germanizaciju

– opisuje i povezuje uzroke i posljedice revolucije na području Poljskog Kraljevstva

– imenuje najvažnije političare

– karakterizira proces oblikovanja suvremene nacionalne svijesti Poljaka

– uočava značaj jezika, vjere i obrazovanja kao elemenata održavanja nacionalne svijesti Poljaka

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: povijesni i društveni procesi, kultura i identitet.

Medijski sadržaji: dokumentarni filmovi, digitalni izvori, edukativni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj proširuje sadržaje o poljskoj povijesti, geografiji i kulturi te ih povezuje s europskim i globalnim kontekstom. Učenici analiziraju kulturne i društvene pojave te razvijaju sposobnost usporedbe s vlastitom kulturom. Aktivnosti uključuju istraživanje, interpretaciju i prezentaciju sadržaja. Naglasak je na razumijevanju međukulturnih odnosa i razvoju kritičkog mišljenja.

PJK SŠ A.3.1.

Uglavnom ispravno analizira i interpretira pročitani književni tekst (književnost Mlade Poljske i međuratnog razdoblja, ratna književnost).

– sažima pročitane tekstove

– obrađuje pročitane tekstove koristeći odgovarajuću terminologiju, izabire odgovarajuće citate, povezuje ih s djelima s kojima se upoznao u osnovnoj školi

– interpretira tekst (alegorijski i simbolički sadržaj) u čemu mu povremeno pomaže nastavnik, primjenjujući odgovarajući kontekst (povijesni, književni, politički, kulturni, filozofski, biografski, vjerski)

– uz povremenu pomoć nastavnika razlikuje djela visoke kulture od djela popularne kulture

– uz povremenu pomoć nastavnika oblikuje i obrazlaže stavove o književnim djelima i drugim kulturnim tekstovima

– uz pomoć nastavnika predstavlja povijest poljske književnosti i kulturnu povijest kao proces uočavajući ulogu vanjskih i unutarnjih čimbenika koji na taj proces utječu

– uz povremenu pomoć nastavnika objašnjava utjecaj tradicije na kulturne tekstove

– uz povremenu pomoć nastavnika predstavlja izabrane običaje i elemente poljskog folklora koji se nalaze u obrađivanim književnim tekstovima

PJK SŠ A.3.2.

Globalno, selektivno i detaljno sluša sve vrste monologa i dijaloga (intencionalnih i tematskih) izgovorenih brzim tempom, čak i ako akustički uvjeti nisu dobri, a izjave nemaju jasnu strukturu.

– određuje temu i funkciju poslušane izjave

– uz pomoć nastavnika sažima sadržaj i određuje namjere većine neposrednih izjava (o apstraktnim i nepoznatim temama) izgovorenih u standardnoj i nestandardnoj verziji poljskog jezika i pronalazi konkretne informacije sadržane u njima

– tečno koristi različite strategije koje omogućuju potpuno razumijevanje teksta

– uz pomoć nastavnika razlikuje činjenice od mišljenja i sadržaj koji se prenosi izravno u tekstu od sadržaja koji se prenosi neizravno

PJK SŠ A.3.3.

Određuje najvažniji sadržaj i namjere neknjiževnih, novinarskih, književnih, znanstvenopopularnih, znanstvenih i službenih tekstova (globalno razumijevanje) čak ako ih karakterizira složena leksička i sintaktička struktura.

– određuje temu i funkciju pročitanog teksta

– određuje stav autora teksta

– određuje sadržaj, smisao i namjere različitih vrsta tekstova, primjerice, specijalističkih, nevezanih za njegovo područje te onih koji su emocionalno obojeni, idiomatski ili koji koriste razgovorni jezik (uz povremenu pomoć nastavnika i one koji su izraženi posredno, ironično i u šali)

– uz pomoć nastavnika predstavlja neknjiževne kulturne tekstove koristeći za njih odgovarajuće kodove

– tečno primjenjuje različite strategije koje omogućuju shvaćanje teksta, koristi kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi znanje o jeziku u određivanju utjecaja teksta na primatelja

PJK SŠ A.3.4.

U neknjiževnim, novinarskim, suvremenim književnim, znanstvenopopularnim, znanstvenim i službenim tekstovima pronalazi konkretne informacije (selektivno i detaljno razumijevanje), čak i ako ih karakterizira složena leksička i sintaktička struktura

– uglavnom ispravno razlikuje činjenice od mišljenja te sadržaj koji se izravno prenosi u tekstu od sadržaja koji se prenosi neizravno

– brzim pregledom teksta pronalazi potrebne informacije (selekcija)

– uglavnom pronalazi konkretne informacije u autentičnim tekstovima, napisanim različitim stilovima i oblicima

– tečno primjenjuje različite strategije koje omogućuju shvaćanje teksta, koristi kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– uz povremenu pomoć nastavnika koristi gramatičko znanje i znanje o jeziku u analizi i interpretaciji obrađivanih tekstova, koristi jezične funkcije u tekstu

PJK SŠ A.3.5.

Analizira i interpretira neknjiževna i književna umjetnička djela.

– opisuje umjetničko djelo

– uz povremenu pomoć nastavnika interpretira i analizira umjetničko djelo koristeći odgovarajući kontekst

– uz pomoć nastavnika analizira i interpretira umjetnička djela i druge kulturne tekstove te njihov suodnos

PJK SŠ A.3.6.

Samostalno pronalazi informacije.

– uz povremenu pomoć nastavnika kritički ocjenjuje izvore

– u multimedijalnim izvorima te znanstvenopopularnoj i znanstvenoj literaturi uz pomoć nastavnika pronalazi informacije

– uz pomoć nastavnika analizira, obrađuje i rangira informacije iz obrađenih znanstvenopopularnih i znanstvenih tekstova

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: složeniji književni tekstovi, eseji, stručni i medijski tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, dokumentarni sadržaji, digitalni i multimedijalni izvori.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj koristi složenije i zahtjevnije tekstove različitih stilova i funkcija, uključujući književne, publicističke i stručne tekstove. Učenici razvijaju sposobnost analize, interpretacije i vrednovanja sadržaja te prepoznaju implicitna značenja i stilistička sredstva. Potiče se kritičko čitanje i slušanje te samostalno korištenje strategija razumijevanja. Posebna pozornost posvećuje se razlikovanju činjenica, mišljenja i uvjeravanja.

PJK SŠ B.3.1.

Uglavnom se tečno i spontano koristi jezikom u svim komunikacijskim situacijama te izražava namjere i realizira jezične funkcije pravilno se koristeći leksikom i gramatičkim strukturama koje odgovaraju njegovoj dobi.

– tečno koristi kompenzacijske strategije i ispravlja svoju izjavu, uglavnom se vješto povlači iz započete izjave

– uglavnom se tečno i spontano koristi jezikom u svim komunikacijskim situacijama razgovarajući o svim temama

– dobro i primjereno situaciji služi se službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika

– sudjeluje u svakom razgovoru i diskusiji

– uglavnom precizno formulira svoje misli i stavove, nadovezuje se na izjave sugovornika, snalazi se s ubacivanjima sugovornika reagirajući na njihova pitanja i/ili opaske

– oblikuje uglavnom jasne izjave o temama obuhvaćenim tematskim katalogom i završava izjave odgovarajućim zaključkom uz eventualnu povremenu pomoć nastavnika

– kronološki ispravno predstavlja događaj, uz povremenu pomoć nastavnika završava izjavu odgovarajućim zaključkom

– tečno predstavlja ranije pripremljenu izjavu, uglavnom se koristeći odgovarajućom intonacijom za naglašavanje nekih stajališta te kako bi prenio suptilnije nijanse značenja

– stvara detaljne opise, detaljno uspoređuje predmete, osobe i događaje

– uglavnom tečno i neprimjetno riječi i izraze koje ne poznaje zamjenjuje opisima ili parafrazama, koristi izraze koje omogućuju promišljanje

– koristi kompenzacijske i korektivne strategije

Precizno formulira misli u govoru i pismu te tečno usmeno i vješto pismeno stvara logične tekstove različite dužine, u skladu sa situacijom, ostvaruje odgovarajuće jezične funkcije služeći se jezikom uglavnom precizno, funkcionalno koristeći znanje o jeziku, jezičnu etiku i bonton, sudjeluje u razgovorima s izvornim govornicima poljskog jezika pri tome većinom i spontano primjenjuje intonaciju pri prenošenju suptilnijih značenja, uz povremenu pomoć

nastavnika detaljno opisuje i uspoređuje predmete, osobe i događaje.

PJK SŠ B.3.2.

Učenik kontrolira tijek razgovora.

– uz povremenu pomoć nastavnika vodi raspravu

– uglavnom bez problema započinje, vodi i završava razgovor (primjerice, telefonski)

– nadovezuje se na izjave sugovornika, snalazi se s ubacivanjima slušatelja, reagira na njihova pitanja i/ili opaske

– uglavnom prepoznaje i na prirodan način ispravlja jezične pogreške koje se javljaju u njegovim izjavama

– ako je to neophodno, povlači se iz započete izjave

PJK SŠ B.3.3.

U govoru i pismu tečno i spontano izražava svoje mišljenje o svim temama.

– obrazlaže svoje stajalište, odgovara na pitanja i napomene, argumentira

– uz povremenu pomoć nastavnika razvija i obrazlaže vlastite stavove i mišljenja podupirući ih argumentima i odgovarajućim primjerima

– objašnjava i obrazlaže svoje preferencije i svoje stavove, detaljno predstavlja prednosti i mane različitih mogućnosti

– citira tuđu izjavu, zauzima o njoj stav i komentira je

– precizno formulira svoje misli i stavove

PJK SŠ B.3.4.

Izražava namjere i ostvaruje jezične funkcije u govoru i pismu služeći se leksikom i gramatičkim strukturama koje odgovaraju njegovoj dobi.

– koristi kompenzacijske i korektivne strategije koje olakšavaju razumijevanje pismene izjave

– prepoznaje i ispravlja svoje pogreške kada ih uoči

– služi se službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika uglavnom primjereno situaciji

– stvara uglavnom povezane i logične usmene i pismene izjave koristeći strukturu koja je primjerena zadanoj vrsti izjave

– uglavnom ispravno koristi poljski jezik u različitim komunikacijskim situacijama

– precizno se koristi jezikom prilagođujući stil izjava sugovorniku/adresatu

– uglavnom pravilno piše tekstove različite dužine koristeći komplicirani leksik i gramatičke strukture, pravilno ostvarujući jezične funkcije

PJK SŠ B.3.5.

Sintetizira stečeno književno znanje i znanje iz područja umjetnosti.

– uz pomoć nastavnika karakterizira i uspoređuje razdoblja poljske književnosti ukazujući na njihove karakteristične elemente, djela i stvaratelje, kao i struje u različitim umjetničkim područjima koristeći odgovarajuće primjere

– uz pomoć nastavnika uspoređuje djela iz istog umjetničkog područja

– uz pomoć nastavnika uspoređuje književna djela i umjetnička djela istog razdoblja

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: eseji, analize, rasprave, interpretacije i prezentacije.

Medijski sadržaji: digitalni alati, multimedijski projekti i prezentacije.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učenici se osposobljavaju za samostalno i argumentirano izražavanje u različitim komunikacijskim situacijama. Učitelj potiče razvoj složenijih oblika pisanog i usmenog izražavanja, uključujući rasprave, eseje i prezentacije. Naglasak je na logičkoj strukturi, argumentaciji i stilističkoj prikladnosti. Učenici razvijaju sposobnost prilagodbe jezika različitim kontekstima i komunikacijskim ciljevima.

PJK SŠ C.3.1.

Analizira poljsko pitanje uoči, tijekom i nakon završetka Prvoga svjetskog rata.

– predstavlja odnos Austrije, Njemačke i Rusije prema poljskom pitanju

– navodi političke koncepte i najvažnije primjere vojnog i političkog djelovanja Poljaka tijekom rata

– uspoređuje okolnosti povratka nezavisnosti

– analizira proces uspostave vlasti

– navodi najvažnije događaje procesa formiranja granica nakon rata

– opisuje nastanak i tijek bitke kod Varšave 1920. godine – »Čuda na Visli«

– određuje razmjere i posljedice ratnih razaranja

– navodi i analizira poljska domoljubna književna djela

– karakterizira državni ustroj, površinu, granice i stanovništvo Druge Republike

– obraća pozornost na političko i civilizacijsko značenje poljske pobjede u poljsko-boljševičkom ratu

– ocjenjuje ulogu istaknutih političara u obnovi nezavisne Poljske

– predstavlja i ocjenjuje dostignuća u prvim godinama

obnove nezavisne Poljske

PJK SŠ C.3.2.

Predstavlja prilike u Poljskoj u međuratnom razdoblju.

– navodi uzroke svibanjskog prevrata 1926. godine

– karakterizira promjene državnog uređenja

– objašnjava uzroke krize na poljskom području

– navodi primjere gospodarskih uspjeha Druge Republike

– predstavlja najvažnija ostvarenja na području znanosti i umjetnosti

– detaljno navodi postignuća osoba iz područja kulture i sporta

PJK SŠ C.3.3.

Analizira poljski položaj uoči i tijekom Drugoga svjetskog rata.

– predstavlja unutarnju politiku i stavove društva prema ratnoj opasnosti

– objašnjava događaje koji su pratili napad Njemačke i SSSR-a na Poljsku

– ukazuje na uzroke rujanskog poraza 1939. godine

– uspoređuje metode politike istrebljenja koju su koristili Njemačka i SSSR

– predstavlja Holokaust

– objašnjava uzroke poljsko-ukrajinskog sukoba

– prikazuje djelatnost poljske podzemne države

– predstavlja djelatnost vlade Republike Poljske u izbjeglištvu

– analizira politiku velesila prema poljskom pitanju tijekom Drugoga svjetskog rata

– navodi primjere poljskih domoljubnih pjesma iz razdoblja Drugoga svjetskog rata

– ocjenjuje vanjsku politiku i povezuje je s međunarodnom politikom

– izvlači zaključke i u stanju je objasniti djelovanje Poljaka tijekom Drugoga svjetskog rata

– povezuje djelovanja koja su vodila uvođenju komunizma u Poljskoj

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: književnost, kultura i društveni fenomeni u širem kontekstu.

Medijski sadržaji: dokumentarni i kulturni sadržaji, digitalni izvori.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učenici produbljuju znanja o poljskoj povijesti, kulturi i društvu te analiziraju njihove suvremene aspekte. Učitelj potiče povezivanje povijesnih i suvremenih pojava te razumijevanje njihova utjecaja na identitet. Aktivnosti uključuju istraživački rad, interpretaciju izvora i kritičko promišljanje. Naglasak je na razvijanju svijesti o vlastitom i tuđem kulturnom identitetu.

PJK SŠ A.4.1.

Analizira i interpretira pročitani književni tekst (književnost Poljske Narodne Republike i suvremena književnost).

– sažima pročitane tekstove

– obrađuje pročitane tekstove koristeći se odgovarajućom terminologijom, izabire odgovarajuće citate, povezuje ih s djelima s kojima se upoznao u osnovnoj školi i u prethodnim razredima srednje škole; uspoređuje književna djela s kojima se dosad susreo

– interpretira tekst (alegorijski i simbolički sadržaj) primjenjujući odgovarajući kontekst (povijesni, književni, politički, kulturni, filozofski, biografski, vjerski)

– razlikuje djela visoke kulture od djela popularne kulture

– oblikuje i obrazlaže stavove o književnim djelima

– predstavlja povijest poljske književnosti i kulture kao proces uočavajući ulogu unutarnjih i vanjskih čimbenika koji utječu na njega

– predstavlja običaje i elemente poljskog folklora koji se nalaze u obrađivanim književnim tekstovima

PJK SŠ A.4.2.

Globalno, selektivno i detaljno sluša sve vrste monologa i dijaloga (intencionalnih i tematskih) izgovorenih brzim tempom, čak i ako akustički uvjeti nisu dobri, a izjave nemaju jasnu strukturu.

– određuje temu poslušane izjave

– objašnjava sadržaj i namjere većine neposrednih izjava (o apstraktnim i nepoznatim temama) izgovorenih u standardnoj i nestandardnoj verziji poljskog jezika te prepričava konkretne informacije sadržane u njima

– tečno koristi različite strategije koje omogućuju potpuno razumijevanje teksta

– razlikuje činjenice od mišljenja te sadržaj koji se prenosi izravno u tekstu od sadržaja koji se prenosi neizravno

– određuje ulogu medija i njihov utjecaj na ponašanje i stavove ljudi

– ispravno koristi medije

PJK SŠ A.4.3.

Određuje najvažniji sadržaj i namjere neknjiževnih, novinarskih, književnih, znanstvenopopularnih, znanstvenih i službenih tekstova (globalno razumijevanje), čak i ako ih karakterizira složena leksička i sintaktička struktura.

– određuje temu i funkciju pročitanog teksta

– određuje stav autora teksta

– određuje sadržaj, smisao i namjeru različitih vrsta tekstova (specijalističkih, nevezanih za njegovo područje, obilježenih, idiomatskih i onih koji koriste razgovorni jezik te onih koji su izraženi posredno, ironično i ušali)

– predstavlja neknjiževne tekstove iz kulture koristeći za njih odgovarajući kod

– tečno primjenjuje različite strategije koje omogućuju razumijevanje teksta, koristi kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– tečno/vješto koristi znanje o jeziku u određivanju utjecaja teksta na primatelja

– određuje ulogu medija i njihov utjecaj na ponašanja i stavove ljudi

– ispravno koristi medije

PJK SŠ A.4.4.

U neknjiževnim, novinarskim, suvremenim književnim, znanstvenopopularnim, znanstvenim i službenim tekstovima pronalazi konkretne informacije (selektivno i detaljno razumijevanje), čak i ako ih karakterizira složena leksička i sintaktička struktura.

– razlikuje činjenice od mišljenja te sadržaj koji se izravno prenosi u tekstu od sadržaja koji se prenosi neizravno

– brzim pregledom teksta pronalazi potrebne informacije (selekcija)

– pronalazi konkretne informacije u autentičnim tekstovima napisanim različitim stilovima i oblicima

– tečno koristi različite strategije koje omogućuju razumijevanje teksta, koristi kontekst, informacije izvan teksta i vlastito opće znanje

– koristi gramatičko znanje i znanje o jeziku u analizi i interpretaciji obrađivanih tekstova, koristi jezične funkcije u tekstu

– oblikuje stavove o tekstovima iz kulture i obrazlaže ih

PJK SŠ A.4.5.

Analizira i interpretira neknjiževna i književna umjetnička djela.

– interpretira i analizira umjetničko djelo koristeći odgovarajući kontekst primjereno svojem uzrastu

– analizira i interpretira književna djela i druge tekstove iz kulture te njihov suodnos

– oblikuje i obrazlaže stavove o umjetničkom djelu

PJK SŠ A.4.6.

Samostalno pronalazi informacije.

– kritički ocjenjuje izvore

– u multimedijalnim izvorima, znanstvenopopularnoj i znanstvenoj literaturi pronalazi informacije

– analizira, obrađuje i rangira informacije iz obrađenih znanstvenopopularnih i znanstvenih tekstova

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: složeni književni, stručni i medijski tekstovi.

Medijski sadržaji: filmovi, serije, digitalni izvori i multimedijalni sadržaji.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učitelj odabire kompleksne i autentične tekstove različitih žanrova i stilova. Učenici razvijaju visoku razinu razumijevanja, uključujući analizu, interpretaciju i kritičko vrednovanje tekstova. Potiče se samostalno korištenje strategija čitanja i slušanja te prepoznavanje suptilnih značenja, stilskih sredstava i komunikacijskih namjera. Naglasak je na funkcionalnom i kritičkom pristupu tekstu.

PJK SŠ B.4.1.

Tečno se i spontano koristi jezikom u svim komunikacijskim situacijama te izražava namjere i ostvaruje jezične funkcije pravilno se služeći leksikom i gramatičkim strukturama primjereno svojem uzrastu.

– tečno koristi kompenzacijske strategije i ispravlja izjavu, vješto se povlači iz započete izjave

– tečno se i spontano koristi jezikom u svim komunikacijskim situacijama razgovarajući o svim temama

– koristi se službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika primjereno situaciji

– bez napora sudjeluje u svakom razgovoru i raspravi

– precizno formulira svoje misli i stavove, nadovezuje se na izjave sugovornika, snalazi se s ubacivanjima sugovornika, bez napora reagirajući na njihova pitanja i/ili opaske

– oblikuje jasne izjave o temama obuhvaćenim katalogom i završava izjave odgovarajućim zaključkom

– ispravnim kronološkim redom vješto predstavlja događaj, završavajući izjavu odgovarajućim zaključkom

– vješto i bez napora predstavlja ranije pripremljenu izjavu, koristeći se odgovarajućom intonacijom za naglašavanje nekih stajališta te kako bi prenio suptilnije nijanse značenja

– stvara detaljne opise, detaljno uspoređuje predmete, osobe i događaje

– riječi i izraze koje ne poznaje tečno i neprimjetno zamjenjuje opisom ili parafrazom, koristi izraze koje omogućuju promišljanje

– tečno koristi kompenzacijske strategije i ispravlja izjave

PJK SŠ B.4.2.

Učenik kontrolira tijek razgovora.

– bez problema vodi raspravu

– bez problema započinje, vodi i završava razgovor (primjerice, telefonski)

– nadovezuje se na izjave sugovornika, dobro se snalazi s ubacivanjima sugovornika, bez napora reagira na njihova pitanja i/ili opaske

– prepoznaje i na prirodan način ispravlja jezične pogreške koje se javljaju u njegovim izjavama

– vješto se povlači iz započete izjave

PJK SŠ B.4.3.

Tečno i spontano u govoru i pismu izražava svoje mišljenje o svim temama.

– obrazlaže svoje stajalište, odgovara na pitanja i opaske, argumentira

– razvija i obrazlaže vlastite stavove i mišljenja, podupirući ih argumentima i odgovarajućim primjerima

– objašnjava i obrazlaže svoje preferencije i svoje stavove detaljno predstavljajući prednosti i mane različitih mogućnosti

– citira tuđu izjavu, zauzima stav o njoj i komentira je

– precizno formulira svoje misli i stavove

PJK SŠ B.4.4.

U govoru i pismu izražava namjere i ostvaruje jezične funkcije služeći se leksikom i gramatičkim strukturama koje odgovaraju njegovoj dobi.

– koristi kompenzacijske i korektivne strategije koje olakšavaju razumijevanje pismene izjave

– prepoznaje i ispravlja svoje pogreške

– služi se službenom i neslužbenom varijantom poljskog jezika primjereno situaciji

– stvara povezane i logične usmene i pismene izjave koristeći strukturu koja je primjerena zadanoj vrsti izjave

– ispravno koristi poljski jezik u različitim komunikacijskim situacijama

– precizno se koristi jezikom prilagođujući stil izjava sugovorniku/adresatu

– pravilno piše tekstove različite dužine koristeći složeni leksik i gramatičke strukture pravilno ostvarujući jezične funkcije

PJK SŠ B.4.5.

Sintetizira stečeno književno znanje i znanje iz područja umjetnosti.

– karakterizira i uz pomoć nastavnika uspoređuje razdoblja poljske književnosti ukazujući na njihove karakteristične elemente, djela i stvaratelje kao i struje u različitim umjetničkim područjima koristeći odgovarajuće primjere

– uspoređuje djela iz istog umjetničkog područja

– uspoređuje književna i umjetnička djela iz istog razdoblja

– uspoređuje književna i umjetnička djela različitih razdoblja

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučene vrste tekstova: eseji, rasprave, analize, interpretacije i prezentacije.

Medijski sadržaji: digitalne platforme, multimedijski projekti i istraživački radovi.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učenici razvijaju sposobnost preciznog, argumentiranog i stilistički primjerenog izražavanja u govoru i pismu. Učitelj potiče samostalno stvaranje složenih tekstova različitih vrsta, uključujući argumentacijske i analitičke tekstove. Učenici sudjeluju u raspravama, prezentacijama i javnim nastupima. Naglasak je na jasnoći, točnosti i funkcionalnosti jezika u različitim kontekstima.

PJK SŠ C.4.1.

Analizira prilike u komunističkoj Poljskoj.

– objašnjava okolnosti dolaska komunista na vlast

– predstavlja djelatnost tajnog antikomunističkog pokreta

– prikazuje stanje poljske političke emigracije i djelatnost izbjegličke vlade Republike Poljske

– ocjenjuje staljinizam, proces sovjetizacije i progon Katoličke crkve

– predstavlja ulogu državne propagande

– obraća pozornost na ulogu Ivana Pavla II. u procesu društvenih i političkih promjena

– karakterizira društveni pokret Solidarnost

– objašnjava uzroke sklapanja sporazuma Okruglog stola

– obraća pozornost na sustav vlasti u razdoblju komunizma i oblike ovisnosti o SSSR-u

– prikazuje svakodnevni život u Poljskoj Narodnoj Republici

– navodi najvažnije osobe političkog i društvenog života

– formulira i obrazlaže svoj stav o promjenama u Poljskoj nakon rata

PJK SŠ C.4.2.

Razumije okolnosti nastanka Treće Republike i njezine političke prilike.

– ocjenjuje promjene državnog uređenja i njihovu međunarodnu uvjetovanost

– objašnjava što znači da je Ustav najvažniji pravni dokument Republike Poljske

– predstavlja načela funkcioniranja poljskog parlamenta

– objašnjava uzroke raspada Varšavskog ugovora

– karakterizira poljsku vanjsku politiku, pristupanje Poljske Europskoj uniji i članstvo Poljske u NATO-u

– objašnjava položaj granica i administrativnu podjelu Poljske

– objašnjava političke prilike u Poljskoj

– navodi tko je na položaju predsjednika i premijera, nabraja vladajuće stranke

– navodi najvažnije događaje, datume i osobe iz povijesti Treće Republike

PJK SŠ C.4.3.

Poznaje položaj Poljske i raznolikost prirodnih staništa u Poljskoj.

– opisuje reljef Poljske i geografske regije

– prepoznaje prirodna bogatstva i povezuje njihovu pojavu s gospodarskim razvojem Poljske

– navodi najveće rijeke, jezera, najviše vrhove te najveće depresije

– interpretira društvenu raznolikost Poljske

– opisuje gospodarsku raznolikost Poljske

– definira kulturnu raznolikost Poljske, predstavlja poljske običaje, narječja, narodne plesove i pjesme te arhitekturu

– prepoznaje turističke regije i nacionalne parkove u Poljskoj

– koristi karte, atlase i druge izvore geografskih informacija

– koristi se temeljnim geografskim leksikom

– prepoznaje veze i ovisnosti u geografskoj sredini, gospodarstvu i društvenom životu

– potiče svoj interes za Poljsku i poljsku dijasporu

PJK SŠ C.4.4.

Zna najvažnije činjenice iz političkog, kulturnog i gospodarskog života Poljske.

– imenuje najvažnije osobe u poljskoj povijesti

– imenuje poljske dobitnike Nobelove nagrade

– imenuje i na karti pokazuje mjesta povezana s najvažnijim događajima u poljskoj povijesti

– nabraja i na karti pokazuje najvažnije spomenike kulture u Poljskoj

– navodi najvažnije industrijske grane i s njima povezana prirodna bogatstva

– na karti pokazuje najvažnija središta poljske dijaspore u svijetu

– predstavlja poljsku manjinu u Hrvatskoj

– prepoznaje Poljake povezane s Hrvatskom

– služi se stečenim znanjem i interpretira činjenice

– povezuje činjenice i izvodi zaključke

– u svakodnevnom životu stječe praktično znanje za stvaranje cjelovite slike o svijetu

Sadržaji za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Preporučeni sadržaji: integrirani sadržaji o povijesti, kulturi, društvu i suvremenim procesima.

Medijski sadržaji: dokumentarni filmovi, stručni i digitalni izvori.

Učitelj ima autonomiju, u skladu sa zanimanjima, potrebama i mogućnostima učenika kojima predaje, u prilagođavanju i proširivanju sadržaja i tema u skladu s razinom i razvojnim mogućnostima učenika srednje škole.

Preporuke za ostvarivanje odgojno-obrazovnih ishoda:

Učenici integriraju i kritički vrednuju znanja o poljskoj povijesti, kulturi i društvu. Učitelj potiče samostalno istraživanje i povezivanje sadržaja s europskim i globalnim kontekstom. Učenici razvijaju sposobnost argumentiranog promišljanja i interpretacije kulturnih fenomena. Naglasak je na aktivnom i odgovornom sudjelovanju u kulturnom i društvenom životu te na razumijevanju vlastitog identiteta u širem kontekstu.

JPK SP A.1.1

Uczeń reaguje werbalnie i niewerbalnie na bodźce słuchowe i wizualne.

– łączy wypowiedziane słowa z odpowiednimi obrazkami lub przedmiotami

– łączy proste zadania ustne z czynnościami

– odpowiada na postawione pytania (tak/nie)

– nazywa przedmioty i osoby w klasie lub na przedstawieniach wizualnych

– rozróżnia większość dźwięków ważnych dla języka polskiego

JPK SP A.1.2

Uczeń głośno czyta bardzo krótkie, proste i znane słowa, wyrażenia i zdania.

– rozróżnia większość liter i odpowiadających im dźwięków

– dzieli słowa na sylaby

– czyta na głos, prawidłowo akcentując słowa

– znajduje potrzebne informacje w tekście

– korzysta ze słowników i encyklopedii

JPK SP A.1.3

Uczeń ze zrozumieniem słucha/czyta bardzo krótkie i proste teksty literackie odpowiednie do swojego wieku.

– streszcza treść tekstu

– odpowiada na pytania związane z tekstem

– kilkakrotnie czyta tekst w celu lepszego zrozumienia i wykonuje proste i/lub złożone zadania związane z tekstem

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: baśń, wiersz dziecięcy, wyliczanka, książka obrazkowa, krótkie dialogi.

Treści medialne: filmy animowane, piosenki, krótkie nagrania wideo z wizualnym wsparciem.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera krótkie, proste i bliskie uczniowi teksty, odpowiednie do wieku rozwojowego uczniów, uwzględniając ich doświadczenia, zainteresowania i możliwości. Rozumienie rozwija się poprzez słuchanie i czytanie przy silnym wsparciu obrazu, ruchu, głosu, rytmu i konkretnej sytuacji. Nauczyciel organizuje aktywności oparte na rozpoznawaniu i rozumieniu słów, krótkich wyrażeń i prostych komunikatów, przy czym nowe treści wprowadza się stopniowo i opiera na tym, co znane. Ucznia zachęca się do aktywnego słuchania, obserwowania oraz łączenia treści językowych z bodźcami wizualnymi i doświadczeniowymi.

JPK SP B.1.1

Uczeń powtarza słowa, wyrażenia i bardzo krótkie zdania.

– powtarza wypowiedziane słowa, wyrażenia i krótkie zdania

– używa zwrotów grzecznościowych adekwatnych do sytuacji

– w zazwyczaj zrozumiały sposób wypowiada słowa i wyrażenia, których się nauczył

JPK SP B.1.2

Uczeń odwzorowuje/przepisuje pisane litery polskiego alfabetu, sylaby, krótkie słowa, wyrażenia i krótkie zdania w języku polskim.

– na podstawie danego mu wzoru dokładnie odwzorowuje i przepisuje wszystkie małe i wielkie litery polskiego alfabetu, sylaby, krótkie słowa, wyrażenia i krótkie zdania, a także przepisuje krótkie teksty w języku polskim

– zapisuje z pamięci znane mu pojedyncze proste słowa i/lub krótkie, proste zdania

– dostrzega różnicę między literą a dźwiękiem

JPK SP B.1.3

Uczeń bierze udział w bardzo krótkiej rozmowie, składającej się z kilku słów.

– aktywnie bierze udział w bardzo prostych i krótkich rozmowach: wita się, przedstawia się, zadaje proste pytania, odpowiada na nie itd.

– tworzy i wypowiada ćwiczone wcześniej proste i krótkie zdania

– po wysłuchaniu tekstu literackiego/treści medialnych lub po obejrzeniu treści medialnych wyraża za pomocą słów myśli, uczucia i spostrzeżenia

– na podstawie tekstu literackiego/treści medialnych, odwołując się do zdobytej wiedzy i własnych doświadczeń, porównuje działania głównych bohaterów z własnymi działaniami

– mówi, co mu się podoba i co mu się nie podoba w treści tekstu/mediów

JPK SP B.1.4

Uczeń mówi lub pisze krótki tekst (twórczo się wyraża) zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i/lub umiejętnościami.

– posługuje się standardowym językiem polskim oraz wybranym polskim językiem lokalnym/regionalnym w mowie i piśmie

– prezentuje teksty za pomocą mowy, mimiki i gestów i przygotowuje się do wystąpień w standardowym języku polskim

– zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i/lub możliwościami za pomocą sztuk plastycznych i ruchu demonstruje umiejętności, które opanował

– tworzy własny, specyficzny słownik, do którego wprowadza słowa w standardowym języku polskim i standardowym języku chorwackim oraz w wybranym polskim języku lokalnym/regionalnym

– w celu wzbogacenia własnego słownictwa porównuje swoje słownictwo ze słownictwem innych uczniów

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów i aktywności: powtarzanie słów i wyrażeń, nazywanie, krótkie odpowiedzi, proste dialogi.

Treści medialne: piosenki z ruchem, gry interaktywne, cyfrowe narzędzia do rozwijania mówienia.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczanie opiera się na komunikacji ustnej, zabawie, piosence, dramatyzacji i ruchu. Nauczyciel organizuje aktywności, w których uczeń powtarza słowa i krótkie wyrażenia, nazywa przedmioty i osoby oraz uczestniczy w prostych sytuacjach komunikacyjnych. Struktury gramatyczne i leksykalne dobiera się odpowiednio do wieku uczniów, a sprawność pisania rozwija się poprzez przepisywanie i zapisywanie znanych słów oraz bardzo krótkich zdań. Uczniowi umożliwia się twórcze wyrażanie się za pomocą mowy, mimiki, rysunku i ruchu.

JPK SP C.1.1

Rozpoznaje polskie symbole narodowe.

– nazywa symbole narodowe

– rozpoznaje hymn narodowy

– rozróżnia polskie barwy narodowe

– interesuje się polskimi symbolami narodowymi i je rozpoznaje

– rysuje i koloruje wybrane symbole

JPK SP C.1.2

Zna legendy związane z powstaniem państwa polskiego.

– tworzy streszczenie legendy, którą poznał

– rozpoznaje i rysuje postacie z legend

– zadaje pytania związane z legendami, które poznał

– interesuje się początkami historii Polski

– z pomocą nauczyciela opowiada legendy własnymi słowami

JPK SP C.1.3

Zna tradycje i obyczaje swojej rodziny.

– opowiada o sobie i swojej rodzinie

– powiada o najważniejszych świętach i uroczystościach oraz o polskich tradycjach świątecznych (Boże Narodzenie, Wielkanoc, święta narodowe)

– porównuje polskie święta i uroczystości z tymi w Chorwacji

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: podstawowe symbole, obyczaje, rodzina, życie codzienne.

Treści medialne: ilustracje, krótkie edukacyjne nagrania wideo.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Treści dobiera się odpowiednio do wieku uczniów i odnoszą się one do podstawowych elementów polskiej tożsamości, kultury i tradycji. Nauczyciel przybliża uczniom polskie symbole narodowe, święta, obyczaje rodzinne oraz proste elementy życia codziennego, wykorzystując bodźce wizualne, muzyczne i doświadczeniowe. Aktywności łączy się z doświadczeniem uczniów, społecznością lokalną i środowiskiem mniejszościowym. Uczniów zachęca się do rozwijania poczucia przynależności oraz pozytywnego stosunku do języka i kultury.

JPK SP A.2.1

Uczeń werbalnie i niewerbalnie reaguje na bodźce słuchowe i wzrokowe, używając rozszerzonego słownictwa.

– łączy wypowiedziane słowa z odpowiednimi obrazkami lub przedmiotami

– wykonuje proste zadania: łączy ustne polecenia z własnym działaniem.

– odpowiada na zadane pytania.

– nazywa przedmioty i osoby w klasie/otoczeniu lub na ilustracjach

JPK SP A.2.2

Uczeń słucha/czyta ze zrozumieniem bardzo krótkie teksty literackie odpowiednie do swojego wieku.

– odpowiada na pytania związane z tekstem

– w celu lepszego zrozumienia kilkakrotnie czyta tekst

– wymienia bohaterów głównych i drugoplanowych.

– wykonuje proste zadania (wspierane ilustracjami, gestami i rekwizytami) związane z omawianym tekstem literackim i innymi tekstami kultury

JPK SP A.2.3

Uczeń głośno czyta bardzo krótkie, proste i znane słowa, wyrażenia i zdania.

JPK SP A.2.4

Korzysta ze słowników obrazkowych i encyklopedii.

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótkie opowiadania, wiersze dziecięce, proste opisy, dialogi.

Treści medialne: filmy animowane, programy dla dzieci, nagrania audio.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera krótkie teksty o jasnej treści, które umożliwiają uczniowi rozumienie prostych komunikatów, pytań i opisów. Aktywności związane ze słuchaniem i czytaniem opierają się na łączeniu słów, obrazów, przedmiotów oraz znanych sytuacji z życia codziennego. Nowe treści wprowadza się stopniowo i opiera na wcześniej przyswojonym słownictwie. Nauczyciel rozwija nawyki uważnego słuchania oraz rozumienia podstawowych informacji.

JPK SP B.2.1

Uczeń powtarza słowa, wyrażenia i krótkie zdania.

PK SP B.2.2

Uczeń bierze udział w bardzo krótkiej rozmowie

– bierze udział w prostych i krótkich rozmowach, używając podstawowych form: powitania, przedstawiania się, przedstawiania innych itd.

– zadaje proste pytania i odpowiada na nie

– tworzy i wypowiada ćwiczone wcześniej proste i krótkie zdania

JPK SP B.2.3

Uczeń przepisuje słowa i krótkie zdania.

– odwzorowuje/przepisuje słowa i zdania

– łączy napisany kształt słowa z odpowiednim obrazem

JPK SP B.2.4

Uczeń wyraża się twórczo zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i/lub umiejętnościami, odpowiednio do swojego wieku i przerobionego materiału.

– posługuje się standardowym językiem polskim oraz wybranym polskim językiem lokalnym/regionalnym

– prezentuje teksty za pomocą mowy, mimiki i gestów oraz przygotowuje się do wystąpień w standardowym języku polskim

– demonstruje nabyte umiejętności poprzez sztukę plastyczną i ruch, zgodnie ze swoimi zainteresowaniami i/lub możliwościami

– aktywnie posługuje się w mowie i piśmie słownictwem odpowiednim do swojego wieku

– rozszerza własny, specyficzny słownik, wprowadzając do niego słowa w standardowym języku polskim i standardowym języku chorwackim, a także w wybranym polskim języku lokalnym/regionalnym

– w celu wzbogacenia własnego słownictwa porównuje swoje słownictwo ze słownictwem innych uczniów

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótkie zdania, opisy, odpowiedzi na pytania, proste dialogi.

Treści medialne: gry cyfrowe, treści interaktywne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel organizuje różnorodne aktywności ustne i pisemne, w których uczeń odpowiada na proste pytania, uczestniczy w krótkiej rozmowie oraz zapisuje znane słowa i krótsze zdania. Nauczanie opiera się na komunikacji ustnej, z wykorzystaniem zabawy, piosenki, ruchu i bodźców wizualnych. Struktury gramatyczne i treści leksykalne dobiera się zgodnie z wiekiem rozwojowym uczniów. Ucznia zachęca się do bardziej samodzielnego wyrażania się oraz do używania języka w prostych sytuacjach komunikacyjnych.

JPK SP C.2.1

Zna położenie geograficzne Polski oraz dawne i obecną stolicę Polski.

– nazywa dawne i obecną stolicę Polski

– nazywa najważniejsze polskie miasta i rzeki

– jest zainteresowany początkami państwa polskiego

– z pomocą nauczyciela włącza się w aktywności na lekcji

JPK SP C.2.2

Zna wybrane postaci z polskich legend i historii Polski.

Zna tradycyjne polskie gry i pieśni ludowe.

– identyfikuje najważniejsze osoby związane z początkami państwa

– wylicza najbardziej znane osoby z historii Polski

– rozpoznaje tradycyjne polskie gry

– interesuje się polską historią i kulturą

– nazywa osoby, które go szczególnie interesują

– śpiewa i tańczy do muzyki ludowej

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: szkoła, życie codzienne, podstawowe cechy geograficzne i obyczaje.

Treści medialne: fotografie, mapy, krótkie treści dokumentalne dla dzieci.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wprowadza treści związane z podstawowymi cechami Polski, takimi jak miasta, rzeki, legendy, tradycyjne gry i pieśni. Uczniowie poznają elementy polskiej kultury poprzez aktywności odpowiednie do wieku, takie jak śpiewanie, rysowanie, słuchanie i rozmowa. Treści łączy się z doświadczeniami uczniów oraz ich pochodzeniem rodzinnym. Ucznia zachęca się do zainteresowania polską kulturą i dziedzictwem.

JPK SP A.3.1

Uczeń słucha ze zrozumieniem.

– rozróżnia dźwięki współczesnego języka polskiego

– wykonuje złożone zadania zgodnie z instrukcjami

– wykonuje proste i złożone zadania dotyczące złożonych tekstów w formie monologu i dialogu

– streszcza teksty literackie (zwłaszcza te pisane współczesnym językiem polskim) oraz inne teksty kultury (wzbogacone ilustracjami, gestami i rekwizytami)

– porządkuje chronologicznie wydarzenia z wysłuchanego tekstu

PJK OŠ A.3.2

Uczeń czyta ze zrozumieniem teksty literackie i nieliterackie.

– czyta na głos, poprawnie akcentując słowa

– poprawnie i wyraźnie czyta krótki i prosty tekst drukowany (nawet nieznany) i wcześniej przeczytany

– wykonuje proste i złożone zadania dotyczące krótkich tekstów literackich i nieliterackich oraz innych tekstów kultury

– zaznacza w tekście określone, wyznaczone przez nauczyciela fragmenty, określa czas i miejsce akcji, wymienia głównych bohaterów

– własnymi słowami tłumaczy dosłowne i przenośne znaczenie słów w tekście oraz wybrane związki frazeologiczne i przysłowia

– korzysta ze słowników i encyklopedii w celu lepszego zapamiętania informacji oraz porządku liter w polskim alfabecie, a także w celu uzupełnienia własnego małego słownika i poszerzenia swojej wiedzy

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: proste opowiadania, wiersze, krótsze teksty literackie i nieliterackie.

Treści medialne: edukacyjne nagrania wideo, treści animowane i cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera krótsze teksty literackie i nieliterackie, które umożliwiają rozwijanie rozumienia prostych i uporządkowanych komunikatów. Aktywności związane ze słuchaniem i czytaniem ukierunkowane są na wyodrębnianie podstawowych informacji, łączenie wydarzeń oraz rozumienie treści w kontekście. Nauczyciel wprowadza uczniów w bardziej samodzielne korzystanie ze słowników, encyklopedii i innych źródeł. Nowe treści nawiązują do wcześniej przyswojonej wiedzy i są dostosowane do doświadczeń uczniów.

JPK SP B.3.1

Uczeń wypowiada się za pomocą krótkich i prostych tekstów biorąc pod uwagę konstrukcję tekstu mówionego: wstęp, rozwinięcie i zakończenie oraz używając zwrotów grzecznościowych.

– poprawnie wymawia słowa i zwroty

– skutecznie porozumiewa się w codziennych sytuacjach, używając odpowiednich form komunikacji, wypowiada się płynnie w uporządkowanej formie

– bierze udział w rozmowie i prostej dyskusji, w prosty sposób przedstawia i uzasadnia swoje zdanie

– tworzy tekst składający się z kilku zdań, opowiada o swoich doświadczeniach, opisuje osoby, przedmioty, miejsca i wydarzenia

– układa zaproszenia i życzenia

– w prosty sposób opowiada o fabule utworu literackiego, opisuje postacie i relacje między nimi, jak również świat przedstawiony w tekstach kultury

– opisuje, charakteryzuje i komentuje postać literacką

– używa zwrotów grzecznościowych adekwatnych do sytuacji

JPK SP B.3.2

Uczeń recytuje wiersze dla dzieci i inne krótkie i proste teksty.

JPK SP B.3.3

Uczeń pisze teksty o prostej strukturze na zadany lub dowolny temat, stosując zasady ortograficzne odpowiednie do swojego poziomu rozwoju językowego.

– przepisuje krótki tekst.

– zapisuje zapamiętane i odsłuchane proste i krótkie teksty (kilka słów, pojedyncze zdania)

– z pomocą nauczyciela pisze krótki tekst (opis, list prywatny: wpisuje adres nadawcy i odbiorcy, układa życzenia, zaproszenie, ogłoszenie, notatkę)

– tworzy krótki tekst (opowiadanie) związane z tematem omawianym na lekcji

– pisze według danego wzoru proste teksty na tematy, które są mu znane (np. związane z jego zainteresowaniami).

– używa podstawowych zwrotów grzecznościowych odpowiednich do sytuacji

– rozpoznaje i w większości poprawnie stosuje zasady ortografii i interpunkcji

JPK SP B.3.4

Uczeń wyraża się w sposób kreatywny, zgodnie z własnymi zainteresowaniami i/lub zdolnościami, odpowiednio do swojego wieku i przerobionego materiału.

– posługuje się standardowym językiem polskim i wybranym polskim językiem lokalnym/regionalnym

– prezentuje teksty za pomocą mowy, mimiki i gestów, przygotowując się do wystąpień w standardowym języku polskim

– demonstruje zdobyte umiejętności za pomocą sztuk plastycznych i ruchu zgodnie z własnymi zainteresowaniami i/lub możliwościami

– poszerza swój specyficzny słownik, wprowadzając słowa w standardowym języku polskim, a także w wybranym polskim języku lokalnym/regionalnym

– w celu wzbogacenia własnego słownictwa porównuje swoje słownictwo ze słownictwem innych uczniów

– prezentuje swoje zainteresowania i/lub umiejętności i zgodnie z nimi decyduje się na udział w dramatyzowaniu tekstu i w wystawianiu krótkich przedstawień teatralnych; na podstawie przeczytanego tekstu ilustruje tekst i/lub rysuje komiks, pisze w języku polskim krótkie autorskie teksty

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótkie teksty pisemne i ustne, opisy, proste wiadomości.

Treści medialne: cyfrowe narzędzia do pisania i mówienia, aktywności kierowane.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel organizuje aktywności związane z mówieniem i pisaniem, w których uczeń tworzy krótkie teksty o prostej strukturze, opisuje, opowiada i recytuje. Ucznia zachęca się do wyrażania własnych myśli, uczuć i przeżyć oraz do stopniowego przyswajania zasad ortograficznych i językowych. Aktywności realizuje się indywidualnie, w parach lub w grupach, z uwzględnieniem możliwości i zainteresowań ucznia. Twórcze wyrażanie się rozwija się poprzez mówienie, pisanie, pracę plastyczną, ruch i dramatyzację.

JPK SP C.3.1

Opisuje polski krajobraz i jego różnorodność w zależności od pór roku.

– opisuje polski krajobraz

– opisuje tradycje związane z różnymi porami roku

– rozpoznaje i opisuje różne polskie krajobrazy: bałtycki, nizinny, górski itd.

– jest zainteresowany różnorodnością krajobrazów

– chętnie rysuje krajobrazy poszczególnych regionów Polski

– z pomocą nauczyciela rozróżnia i opisuje krajobrazy w zależności od pory roku

JPK SP C.3.2

Pokazuje na mapie region, z którego pochodzi jego rodzina.

– pokazuj na mapie i nazywa region, z którego pochodzi

– opisuje krajobraz tego regionu i jego najważniejsze budynki

– dostrzega różnorodność krajobrazu i miejsca swojego pochodzenia

– opisuje miejsce pochodzenia swoich przodków

JPK SP C.3.3

Dostrzega różnorodność osób i ich pochodzenia, szanując ich różnorodność

– w czasie obchodów świąt prezentuje swoje obyczaje

– wykonuje tradycyjne dekoracje powiązane z obchodzonym świętem: papierowe łańcuchy, pierniczki, palmy dekoracyjne i pisanki

– uczestniczy w przedstawieniu z okazji świąt

– wykonuje prace plastyczne powiązane ze świętami, które są obchodzone

– dostrzega różnorodność obyczajów

– przygotowując przedstawienia, identyfikuje się z klasą jako część wspólnoty

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: przyroda, kultura, tradycja, podstawowe elementy historyczne i kulturowe.

Treści medialne: edukacyjne nagrania wideo, ilustracje, dziecięce treści dokumentalne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 3. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wprowadza treści związane z krajobrazem Polski, regionami pochodzenia, obyczajami i różnorodnością kulturową. Uczniowie poznają przyrodnicze i kulturowe cechy Polski oraz łączą je z własnym pochodzeniem i doświadczeniem. Aktywności obejmują prezentowanie, porównywanie, opisywanie oraz udział w obchodach świąt i treściach związanych z tradycją. Nauczyciel zachęca uczniów do poszanowania różnorodności i rozwijania świadomości przynależności do wspólnoty.

JPK SP A.4.1

Uczeń słucha/czyta ze zrozumieniem: reprodukuje ciąg prostych zdań i krótkich tekstów.

– po wysłuchaniu/czytaniu/obejrzeniu dzieł literackich (tj. dialogów, zaproszeń, listów, pamiętników) oraz innych tekstów kultury (np. hymnów, opowiadań, listów, pamiętników) przekazywanych środkami audiowizualnymi streszcza konkretne i proste teksty, wskazuje ich temat lub problematykę, rozpoznaje w tekście nadawcę i odbiorcę, własnymi słowami odpowiada na pytania oraz zadaje pytania dotyczące tekstu

– łączy kluczowe informacje z własnym doświadczeniem i nabytą wiedzą

– znajduje w tekście potrzebne informacje, w tym te wyrażone bezpośrednio i pośrednio, wskazuje odpowiednie fragmenty tekstu

JPK SP A.4.2

Uczeń czyta ze zrozumieniem teksty literackie/nieliterackie oraz rozróżnia gatunki literackie według ich formy i treści.

– w celu prawidłowego zrozumienia tekstu, właściwego akcentowania słów i zdań oraz zachowania intonacji zdania kilka razy czyta na głos krótki tekst (np. tekst z podziałem na role)

– własnymi słowami definiuje temat i problematykę krótkiego i prostego tekstu

– z pomocą nauczyciela rozróżnia i wskazuje elementy świata przedstawionego, w liryce wyodrębnia obrazy poetyckie

– przy minimalnej pomocy nauczyciela streszcza tekst literacki

– z okazjonalną pomocą nauczyciela rozpoznaje elementy nadające rytm wypowiedzi: wers, rym, zwrotkę i refren

– z pomocą nauczyciela własnymi słowami wyjaśnia i opisuje terminologię literacką, z którą się zapoznał

– przy streszczaniu tekstów literackich wykorzystuje elementy wiedzy o autorze, kulturze i otaczającym go świecie

– przedstawia własne rozumienie tekstów kultury i wyjaśnia je

– z pomocą innych osób korzysta ze słowników dla dzieci (jednojęzycznych i dwujęzycznych) oraz innych źródeł informacji dla dzieci i młodzieży (np. ze źródeł internetowych), zbiera informacje i dokonuje ich selekcji według określonych kryteriów

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótsze opowiadania, wiersze, dialogi, proste teksty informacyjne i opisowe.

Treści medialne: edukacyjne nagrania wideo, krótsze filmy i teksty cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera teksty nieco bardziej złożone pod względem treści i języka, odpowiednie do wieku uczniów, które umożliwiają rozwijanie rozumienia głównej myśli, podstawowych informacji i struktury tekstu. Uczniów zachęca się do kilkakrotnego czytania i słuchania tego samego tekstu w celu lepszego zrozumienia, a także do łączenia treści z własnym doświadczeniem. W pracy wykorzystuje się teksty literackie i nieliterackie, materiały wizualne oraz treści cyfrowe. Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP B.4.1

Uczeń mówi: uczestniczy w bardzo krótkiej rozmowie i dyskusji składającej się z prostych zdań.

– przedstawia się po polsku, opowiada o swoich doświadczeniach, opisuje osoby, przedmioty, miejsca i sytuacje

– zadaje bardzo krótkie i proste pytania w wyćwiczonych sytuacjach i odpowiada na te pytania

– rozmawia, dyskutuje, tworzy dialogi i krótkie scenki na znane tematach, wyraża swoją opinię i ją uzasadnia

– podaje podstawowe informacje o sobie i innych, pokazuje swoje uczucia oraz zainteresowanie uczuciami innych

– tworzy bardzo krótkie i proste teksty składające się z kilku zdań i wypowiada je, naśladując wzorcową wymowę i intonację

– rozróżnia formalną i nieformalną odmianę języka

– w krótkiej i prostej wypowiedzi odnajduje potrzebne informacje (wyrażone bezpośrednio i pośrednio) i z okazjonalną pomocą nauczyciela zaznacza odpowiednie części tekstu

JPK SP B.4.2

Uczeń pisze bardzo krótki i prosty tekst na znany mu temat

– na podstawie wzoru tworzy na zadany temat krótkią, logiczną i poprawnie skonstruowaną wypowiedź w formie, którą poznał wcześniej (opis, list, zaproszenie, opis postaci, życzenia), poprawnie ją organizuje pod względem kompozycyjnym i graficznym

– stosunkowo poprawnie zapisuje krótkie i proste podyktowane zadania i teksty

– tworzy na podstawie wzorca krótki plan wypowiedzi

– z okazjonalną pomocą nauczyciela tworzy proste pytania do tekstu i na nie odpowiada

– z okazjonalną pomocą nauczyciela i z nielicznymi błędami świadomie posługuje się językiem oraz zasadami pisowni, z którymi się zapoznał

– z okazjonalną pomocą nauczyciela pisze na podstawie danego wzorca i z nielicznymi błędami bardzo krótkie i proste wypowiedzi na tematy, które są mu znane

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótsze wypracowania, opisy, dialogi i proste zadania pisemne.

Treści medialne: platformy cyfrowe, zadania interaktywne i aktywności kierowane.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Struktury gramatyczne i leksykalne dobiera się odpowiednio do wieku rozwojowego uczniów oraz poziomu ich rozwoju językowego. Nauczyciel organizuje aktywności, w których uczeń mówi o sobie i innych, opisuje, zadaje pytania, odpowiada na nie, pisze krótkie teksty oraz przyswaja podstawowe formy funkcjonalnego wyrażania się w piśmie. Szczególną uwagę poświęca się komunikacyjnemu aspektowi języka, poprawnej wymowie, odpowiedniemu doborowi słów oraz podstawowej spójności tekstu. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP C.4.1

Uczeń określa na mapie położenie Polski.

– opisuje położenie Polski w Europie

– oznacza granice i państwa sąsiednie

– interpretuje polskie symbole narodowe

– powtarza tekst hymnu narodowego

Korzysta z różnych źródeł informacji.

Wskazuje na mapie i objaśnia położenie Polski i Chorwacji.

Rozpoznaje polskie symbole narodowe i odpowiednio się do nich odnosi.

JPK SP C.4.2

Uczeń rozpoznaje polski krajobraz

– rozpoznaje kolory na mapie

– opisuje krajobrazy Polski i wymienia ich najważniejsze elementy

– lokalizuje najważniejsze elementy rzeźby terenu

– wskazuje na mapie miejsce, z którego pochodzi jego rodzina

Potrafi posługiwać się mapą i atlasem geograficznym.

Interpretuje kolory na mapie.

Identyfikuje na mapie Polski najwyższe wzniesienia i miejsca o najniższym położeniu

Posługuje się mapą konturową Polski.

JPK SP C.4.3

Uczeń opowiada o najważniejszych wydarzeniach i rozpoznaje postaci z polskiej historii. Rozpoznaje polskie pomniki kultury i historii. Rozpoznaje pieśni ludowe charakterystyczne dla poszczególnych regionów.

– wymienia najważniejsze legendy związane z początkami państwa polskiego i opowiada je

– umiejscawia w czasie i opisuje okoliczności chrztu Polski oraz przedstawia pierwszych polskich władców

– wymienia obecną i dawne polskie stolice i pokazuje je na mapie

– wymienia najważniejsze postacie z historii Polski od Mieszka I do postaci z okresu Solidarności

– identyfikuje najważniejsze pomniki kultury i historii

– wymienia i potrafi zaśpiewać pieśni ludowe charakterystyczne dla poszczególnych regionów: »Zasiali górale«, »Poszła Karolinka«, »Krakowiaczek jeden«, »Płynie Wisła, płynie« itd.

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: podstawowe cechy geografii, kultury oraz początkowe elementy historii.

Treści medialne: mapy, ilustracje, treści dokumentalne i edukacyjne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel planuje treści odnoszące się do położenia Polski, krajobrazów, symboli narodowych, zabytków kultury oraz ważnych postaci z historii. Uczniów zachęca się do korzystania z mapy, atlasu i innych źródeł informacji oraz do łączenia treści historycznych i geograficznych. Aktywności i treści zależą od wieku uczniów, ich zainteresowań oraz dostępnych treści kulturowych i cyfrowych. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP A.5.1

Uczeń słucha/czyta ze zrozumieniem: zrozumiale powtarza krótkie i proste teksty o znanej mu tematyce.

– rozpoznaje główną myśl i znajduje kluczowe informacje w krótkim

i prostym tekście

– własnymi słowami i z pomocą nauczyciela wyjaśnia poznane terminy

– z pomocą innych osób wyjaśnia własnymi słowami znaczenie wyrażeń/związków frazeologicznych

– wykonuje polecenia ustne i pisemne

– zadaje proste pytania i odpowiada na nie

– streszcza prosty i krótki tekst

JPK SP A.5.2

Uczeń czyta ze zrozumieniem tekst literacki/nieliteracki, analizuje i interpretuje teksty.

– używa polskiej terminologii nazywając: opowieść, wiersz, bajkę, zagadkę i powieść dla dzieci

– znajduje informacje w słownikach

– znajduje informacje w rozkładach jazdy

– z pomocą nauczyciela wyraźnie czyta teksty literackie

– przy użyciu mowy, pisma, rysunków, komiksów i ruchu przedstawia przebieg wydarzeń i postaci w opowiadaniu

– streszcza treść przeczytanego tekstu, wyjaśnia tytuły przeczytanych utworów, znajduje odpowiednie fragmenty tekstu i cytuje je, odpowiada na pytania dotyczące tych utworów

– opisuje i ocenia postać literacką (np. wysoka i odważna)

– rozróżnia tekst literacki od nieliterackiego

– mówi o polskiej kulturze i polskich mediach (internet, książka, muzeum, komiks, teatr, telewizja, film, rzeźba) oraz o tym, co go interesuje

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: opowiadania, wiersze, artykuły, teksty opisowe i informacyjne.

Treści medialne: filmy, treści dokumentalne i źródła cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera różne rodzaje tekstów literackich i nieliterackich, za pomocą których rozwija rozumienie globalne, selektywne i szczegółowe. Uczniów zachęca się do wyodrębniania kluczowych informacji, rozumienia podstawowych pojęć literackich oraz rozróżniania tekstów literackich i użytkowych. Teksty i zadania stają się stopniowo bardziej złożone, pozostają jednak dostosowane do wieku i wiedzy wstępnej uczniów. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP B.5.1

Uczeń bierze udział w krótkiej i prostej rozmowie na znane mu tematy.

– zadaje proste pytania i odpowiada na takie pytania

– uczestniczy w bardzo krótkiej, nieplanowanej rozmowie na znane mu tematy

– na podstawie przykładu tworzy dialogi i odgrywa role

– z pomocą nauczyciela samodzielnie i poprawnie wykorzystuje wyćwiczone środki językowe i literackie oraz zasady gramatyczne do tworzenia nowych wypowiedzi

– tworzy krótkie wypowiedzi, w których wyraża swoje uczucia i intencje; intencje swoich wypowiedzi podkreśla odpowiednią intonacją

– korzysta z zasad grzeczności językowej

JPK SP B.5.2

Uczeń pisze krótkie i proste teksty na znane mu tematy.

– tworzy krótkie wypowiedzi na podstawie podanego i znanego wzoru: opowiadanie, opis, list, e-mail, sprawozdanie (z filmu, przedstawienia lub wydarzenia), dedykacja, zaproszenie, podziękowanie, ogłoszenie, kartka okolicznościowa, opis stanu emocjonalnego, opis charakteru, tekst argumentacyjny

– przeważnie poprawnie stosuje zasady pisania krótkich pozdrowień, pocztówek i bardzo krótkich informacji osobistych

– odpowiada na postawione pytania

– poprawnie zapisuje dobrze znane i często pojawiające się słowa

– z pomocą nauczyciela świadomie używa języka, zasad interpunkcji i ortografii, których się nauczył

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: opisy, opowiadanie, listy i krótsze wypracowania.

Treści medialne: narzędzia cyfrowe i treści multimedialne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel organizuje aktywności związane z mówieniem i pisaniem, dzięki którym uczeń rozwija umiejętność opisywania, opowiadania, streszczania oraz tworzenia krótszych tekstów funkcjonalnych. Treści gramatyczne i leksykalne wprowadza się w jasnym kontekście i łączy z komunikacyjnym użyciem języka. Uczniów zachęca się do twórczego i funkcjonalnego wyrażania się oraz do stosowania przyswojonych treści w sytuacjach życia codziennego. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP C.5.1

Regiony kulturowe w Polsce

– rozpoznaje poszczególne regiony Polski

– definiuje ich cechy charakterystyczne

– pokazuje ich położenie na mapie Polski

Rozróżnia podstawowe regiony folklorystyczne i opisuje najważniejsze z nich.

Rozpoznaje najważniejsze stroje ludowe.

JPK SP C.5.2

Zna najważniejsze cechy krajobrazów w Polsce. Pokazuje różnice w krajobrazie Polski i Chorwacji.

– określa położenie Polski na mapie Europy, opisuje jej lokalizację, rozpoznaje i wskazuje państwa sąsiednie

– rozpoznaje główne regiony Polski i pokazuje je na mapie

– wskazuje niziny, wyżyny i góry

– opisuje najważniejsze obszary geograficzne w Polsce

– określa położenie Morza Bałtyckiego oraz najważniejszych rzek i jezior

– nazywa, wskazuje i opisuje najważniejsze parki narodowe

– wymienia różnice w krajobrazie Polski i Chorwacji

Pokazuje, wymienia i opisuje najważniejsze elementy krajobrazu Polski.

Posługuje się mapą

i atlasem. Określa i interpretuje położenie Polski i Chorwacji na mapie Europy.

Definiuje najważniejsze różnice w krajobrazie Polski i Chorwacji.

JPK SP C.5.3

Rozwija zainteresowanie krajem swoich przodków i regionem Polski, z którego pochodzi jego rodzina.

Rozpoznaje polskie tańce ludowe.

– opisuje miejsca i region, z którego pochodzi jego rodzina

– opisuje tradycje regionalne

– zbiera informacje o cechach krajobrazu regionu, z którego pochodzi

– rozpoznaje kulturę ludzi mieszkających w tym regionie

– posługuje się mapą

– rozróżnia i rozpoznaje podstawowe kroki znanych polskich tańców ludowych: krakowiaka, mazura, kujawiaka i oberka

Opisuje miejsce, z którego pochodzi jego rodzina, i pokazuje je na mapie.

Wymienia i opisuje tradycje tego regionu oraz ludzi, którzy go zamieszkują.

Rozpoznaje różnice między »wielką« a »małą« ojczyzną.

Rozpoznaje muzykę ludową i podstawowe tańce ludowe.

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: treści kulturowe, historyczne i społeczne.

Treści medialne: filmy dokumentalne i źródła cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Treści odnoszą się do tematów kulturowych, historycznych i społecznych odpowiednich do wieku uczniów. Nauczyciel zachęca uczniów do łączenia treści tej domeny z innymi przedmiotami oraz z własnym doświadczeniem. Uczniowie poznają treści kulturowe, tradycję, fakty historyczne i współczesne życie. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP A.6.1

Uczeń słucha ze zrozumieniem krótkich i prostych tekstów na tematy, które są mu znane.

– wyróżnia główną myśl i kluczowe informacje w krótkich, konkretnych i prostych tekstach na znane mu tematy

– wykonuje streszczenie prostego i krótkiego tekstu w czasie teraźniejszym, przeszłym i przyszłym

– rozpoznaje słownictwo neutralne i słownictwo nacechowane

– oddziela fakty od opinii

– rozróżnia typy wiadomości (informacyjne, literackie i reklamowe) oraz typowe dla nich środki językowe

– rozpoznaje różne sytuacje komunikacyjne i ich wpływ na formę wypowiedzi

JPK SP A.6.2

Uczeń czyta ze zrozumieniem tekst literacki/nieliteracki.

– samodzielnie pracuje z tekstem, odpowiada na pytania i zadaje pytania dotyczące tekstu, ilustruje tekst, określa temat lub problem, rozpoznaje nadawcę i odbiorcę tekstu, rozpoznaje elementy świata przedstawionego w tekście, dostrzega dosłowne i przenośne znaczenie tekstu

– samodzielnie selekcjonuje informacje z różnych źródeł, zgodnie z powierzonym zadaniem sprawdza ich rzetelność, zapisuje informacje (np. w tabeli)

– samodzielnie korzysta z katalogów internetowych (np. katalogi bibliotek)

– samodzielnie znajduje informacje w słownikach, także w słownikach terminów literackich

– po przeczytaniu tekstów z pomocą nauczyciela opracowuje ich treść, cechy i strukturę, wykonuje zadania i polecenia dotyczące tych tekstów

JPK SP A.6.3

Uczeń analizuje i interpretuje teksty.

– własnymi słowami analizuje i interpretuje teksty literackie (powieści, opowiadania, nowele i dzienniki), popierając je wybranymi cytatami

– oznacza środki poetyckie w tekście

– rozpoznaje i wyjaśnia czym jest fikcja literacka, rozróżnia charakterystyczne elementy prozy realistycznej, fantastyczno-naukowej oraz literatury fantastycznej

– własnymi słowami objaśnia swoje doświadczenia i przekonania, porównując je z tymi w tekstach literackich

– opisuje i porównuje postać literacką z osobą rzeczywistą

– mówi o polskiej kulturze i polskich mediach, określając proste symboliczne znaczenia obrazów w nich przedstawionych, rozpoznaje dosłowne i przenośne znaczenia tekstów, wymienia charakterystyczne cechy różnych tekstów kultury

– dostrzega różnice między tekstem literackim a jego adaptacją

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: różnorodne teksty literackie i nieliterackie o średnim stopniu złożoności.

Treści medialne: filmy, audycje radiowe i treści cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera różnorodne teksty o średnim stopniu złożoności i organizuje aktywności, które wspierają rozumienie tematu, struktury, przesłania oraz cech językowych tekstu. Uczniowie są przygotowywani do bardziej samodzielnego czytania i słuchania, notowania informacji oraz korzystania z różnych źródeł. Szczególną uwagę poświęca się rozumieniu znaczenia z kontekstu i poszerzaniu słownictwa. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

PK SP B.6.1

Uczeń odtwarza w mowie i piśmie krótkie i proste teksty na znane mu tematy.

– zwięźle artykułuje wrażenia po przeczytaniu krótkiego tekstu kultury, formułuje pytania dotyczące tekstu, opisuje postaci i relacje między nimi, wyraża opinię o postaciach i wydarzeniach, przedstawia akcję, ustala kolejność wydarzeń i dostrzega związki przyczynowo-skutkowe

– przekazuje informacje, formułuje swoje stanowisko posługując się neutralnym słownictwem oraz leksyką wartościującą

– poprawnie używa poznanych dotychczas elementów gramatyki języka polskiego

– prawidłowo stosuje zasady grzeczności językowej, jest świadomy skutków używania wyrażeń niewłaściwych lub obraźliwych

– używa środków językowych, peryfrazy, powtórzenia, aluzji

– posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego

– używa stylu adekwatnego do sytuacji komunikacyjnej

– stosuje niewerbalne środki komunikacji (np. gesty, mimikę, mowę ciała), wzmacniając słowa gestami

– ze zrozumieniem oraz odpowiednią intonacją, dykcją i akcentem mówi tekst z pamięci

JPK SP B.6.2

Uczeń bierze udział w krótkiej rozmowie na znane mu tematy.

– zadaje proste pytania w przećwiczonych sytuacjach, odpowiada na takie pytania

– układa krótkie dialogi i odgrywa role

– prostymi słowami opisuje osoby i działania w najbliższym otoczeniu

– posługuje się znanymi mu środkami językowymi w przećwiczonych formach wypowiedzi

PK SP B.6.3

Uczeń pisze krótki tekst, stosując podstawowe zasady pisowni.

– z pomocą wzoru pisze krótkie autorskie opowiadanie lub opowiadanie według wzoru (z użyciem dialogów), opisuje i ocenia, redaguje notkę biograficzną, pisze list oficjalny, dedykację i podziękowanie

– tworzy w punktach plan ogólny i szczegółowy

– na podstawie fragmentów tekstu i własnych pomysłów opracowuje scenariusz filmowy

– stosuje zasady etykiety językowej we współczesnych formach komunikacji (np. e-mail, SMS, blog)

– świadomie posługuje się językiem; stosuje poznane zasady interpunkcji i ortografii

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: wypracowania, opisy, dialogi i wyrażanie opinii.

Treści medialne: narzędzia cyfrowe i prace projektowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel zachęca uczniów do bardziej samodzielnego wyrażania się w mowie i piśmie, opisywania, opowiadania, wyrażania opinii oraz uczestniczenia w rozmowie. Struktury gramatyczne dobiera się tak, aby wspierały rozwój komunikacji funkcjonalnej. Aktywności realizuje się indywidualnie, w parach i w grupach, a uczniom umożliwia się twórcze i zespołowe wyrażanie się. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP C.6.1

Opisuje historię Polski od jej początków do I wojny światowej.

– wyjaśnia położenie Polski na przestrzeni dziejów oraz ważność jej terytorium

– powtarza historię Polski od chrztu aż do I wojny światowej

– interpretuje wydarzenia, które miały wpływ na rozbiory Polski

Opisuje z perspektywy historycznej położenie Polski i jej sąsiadów

Zna najważniejsze fakty z historii Polski.

Interpretuje wydarzenia historyczne związane z Polską.

JPK SP C.6.2

Przedstawia historię Polski w czasie I wojny światowej i po jej zakończeniu.

Zna historię polskiego tańca dworskiego – poloneza.

– opisuje sytuację Polski przed wybuchem I wojny światowej i po jej rozpoczęciu

– wyjaśnia rolę innych mocarstw w procesie formowania się państwa polskiego

– interpretuje okoliczności powstania państwa polskiego

– objaśnia bitwę warszawską z 1920 roku – „Cud nad Wisłą« oraz skutki wojny polsko-bolszewickiej

– wyjaśnia okoliczności powstania polskiego tańca narodowego – poloneza

Korzystając z przyswojonych informacji tworzy narrację historyczną.

Krytycznie analizuje poznane fakty historyczne.

Buduje rozbudowane wypowiedzi, używając pojęć historycznych i wyjaśniając ich znaczenie.

JPK SP C.6.3

Przedstawia historię osób wybitnie zasłużonych

– rozpoznaje najwybitniejsze postaci

– łączy je z historią Polski

– wymienia i wskazuje miejsca, w których mieszkają największe skupiska Polonii na świecie

– podaje czas emigracji oraz wyjaśnia jej przyczyny

Łączy zebrane informacje i interpretuje wydarzenia. Samodzielnie ocenia przedstawione fakty.

Wskazuje na mapie największe skupiska Polonii na świecie.

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: społeczeństwo, kultura i procesy historyczne.

Treści medialne: treści dokumentalne i platformy cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel planuje treści z zakresu społeczeństwa, kultury i historii oraz łączy je z aktualnymi tematami i doświadczeniem uczniów. Uczniowie rozwijają umiejętność orientacji w czasie i przestrzeni, korzystania ze źródeł oraz krytycznego namysłu nad treściami. Aktywności mogą obejmować badanie, przygotowanie plakatów, prezentacji i projektów. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP A.7.1

Uczeń streszcza tekst średniej długości.

– sporządza streszczenie średnio długiego i prostego tekstu literackiego oraz nieliterackiego, tworzy polecenia, instrukcje, a także wypowiedzi w formie monologu

i dialogu oraz wypowiedzi w dyskusji na znane mu tematy (np. przekazywanych za pomocą środków audiowizualnych); po ich wysłuchaniu z niewielką pomocą nauczyciela wykonuje polecenia nauczyciela/kolegów odnoszące się do tych wypowiedzi

– rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobata, dezaprobata, zaprzeczenie, prowokacja)

– rozróżnia środki retoryczne i wyjaśnia ich wpływ na odbiorcę

– rozpoznaje w tekstach ironię, parodię i groteskę

– zauważa zależności między częściami wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, rozdziały)

– rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną, podaje tezę, argumenty i wnioski

JPK SP A.7.2

Uczeń czyta ze zrozumieniem tekst literacki/nieliteracki

– przeważnie poprawnie i ze zrozumieniem czyta na głos i w myślach nowe teksty literackie i nieliterackie (zabawne wierszyki, nowele, wiersze bez rymów, wiersze wolne, baśnie, sonety, ballady, eseje, powieści historyczne, reportaże, wywiady i prezentacje multimedialne), a po ich wysłuchaniu/przeczytaniu z niewielką pomocą nauczyciela prawidłowo wykonuje dotyczące ich zadania

– odnajduje w wypowiedzi potrzebne informacje i cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– czerpie dodatkowe informacje z notatek

JPK SP A.7.3

Uczeń analizuje i interpretuje teksty.

– własnymi słowami interpretuje przeczytany tekst

– przedstawia własne zdanie na temat poznanych tekstów kultury i uzasadnia je

– przedstawia swoje wrażenia na temat różnych tekstów kultury, kształtuje swój gust estetyczny, wrażliwość i tożsamość

– rozpoznaje nadawcę i odbiorcę w tekście kultury

– rozpoznaje elementy świata przedstawionego w tekście literackim

– rozpoznaje rodzaje literackie: epikę, lirykę i dramat, podaje cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów, poprawnie przyporządkowuje dzieło literackie do danego rodzaju

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: bardziej złożone teksty literackie i informacyjne.

Treści medialne: filmy, artykuły i media cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel organizuje pracę z bardziej złożonymi tekstami literackimi, informacyjnymi i medialnymi, aby uczniowie rozwijali analityczne czytanie i słuchanie. Uczniów zachęca się do rozróżniania informacji głównych i pobocznych, interpretowania przesłania oraz rozpoznawania podstawowych cech stylistycznych i strukturalnych tekstu. Aktywności obejmują porównywanie, wnioskowanie oraz łączenie treści z inną wiedzą. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP B.7.1

Uczeń bierze udział w bardzo krótkiej spontanicznej lub zaplanowanej rozmowie.

– z okazjonalną pomocą nauczyciela spontanicznie i płynnie porozumiewa się w codziennych sytuacjach, wyraża swoje zdanie na znane mu tematy (np. związane z jego zainteresowaniami), opowiada o własnych doświadczeniach, opisuje osoby, przedmioty, miejsca i sytuacje, używając poprawnych form porozumiewania się

– zadaje pytania i odpowiada na pytania, uzasadniając swoje stanowisko i stosując odpowiednie struktury

– opisuje sytuacje i stany emocjonalne

– opisuje dzieła sztuki

– prowadzi dialog, dyskusję, wywiad, wygłasza prezentację, odgrywa krótkie scenki

– poprawnie komunikuje się w języku polskim, używając odpowiednich zwrotów grzecznościowych

– nazywa i opisuje polskie regiony kulturowe oraz zwyczaje ludowe

JPK SP B.7.2

Uczeń pisze krótki tekst, stosując przyswojone zasady interpunkcji i ortografii.

– pisze krótki i prosty tekst w czasie teraźniejszym, przeszłym i przyszłym

– sporządza notatki na podstawie wysłuchanego i przeczytanego tekstu

– uczestniczy w komunikacji w mediach społecznościowych

– tworzy akapity i konstruuje tekst

– tworzy wypowiedź pisemną średniej długości (opis charakteru, tekst argumentacyjny, esej)

– na podstawie wzoru, z okazjonalną pomocą i z drobnymi błędami, pisze krótki tekst

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: teksty opisowe i argumentacyjne, dyskusje.

Treści medialne: prezentacje cyfrowe i prace projektowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel zachęca do bardziej precyzyjnego, spójnego i argumentacyjnego wyrażania się w mowie i piśmie. Uczniowie rozwijają umiejętność uczestniczenia w dyskusji, tworzenia opisów, omówień, streszczeń oraz krótszych tekstów argumentacyjnych. Szczególną uwagę poświęca się właściwemu użyciu środków językowych, rozwijaniu stylu i jasnemu wyrażaniu stanowisk. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP C.7.1

Odbudowa państwa polskiego po I wojnie światowej

– opisuje struktury państwowe i ustrój polityczny Polski po I wojnie światowej

– lokalizuje miejsca formowania się polskiego rządu na emigracji i wskazuje związane z tym osoby

– wymienia okoliczności zakończenia I wojny światowej oraz szczegółowo opisuje warunki formowania państwa polskiego

– wymienia i opisuje osoby zasłużone dla odzyskania niepodległości Polski

– ocenia największe osiągnięcia gospodarcze i kulturalne na obszarze Polski

Wyjaśnia sytuację w Polsce po I wojnie światowej.

Nazywa najważniejsze osoby zasłużone dla niepodległości Polski.

Szczegółowo opisuje życie i osiągnięcia Marii Skłodowskiej-Curie i Józefa Piłsudskiego.

Podaje przykłady sukcesów gospodarczych po I wojnie światowej.

JPK SP C.7.2

Rozpoznaje najważniejsze cechy krajobrazu Polski

– nazywa i szczegółowo opisuje regiony geograficzne Polski

– wskazuje obszary geograficzne i ich cechy charakterystyczne

– opisuje przyrodę, klimat i rzeźbę terenu Polski oraz jej położenie w Europie Środkowej oraz konsekwencje tego położenia

– nazywa i pokazuje na mapie Polski największe miasta

– nazywa i lokalizuje najważniejsze zabytki kultury i historii

– pokazuje na mapie i nazywa polskie bogactwa naturalne

– opisuje gospodarkę Polski

– nazywa i opisuje najważniejsze szlaki i trasy turystyczne

Opisuje krajobraz Polski.

Nazywa najważniejsze bogactwa naturalne oraz związane z nimi ośrodki przemysłowe.

Pokazuje na mapie i opisuje polskie miasta, bogactwa naturalne, obszary przemysłowe, najwyższe szczyty i najniższe depresje, a także rzeki i jeziora.

Sprawnie posługuje się atlasem (indeksem, mapami tematycznymi) i mapą Polski.

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: zjawiska historyczne, kulturowe i społeczne.

Treści medialne: filmy dokumentalne i źródła cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wprowadza treści związane z procesami historycznymi, społecznymi i kulturowymi oraz zachęca uczniów do ujmowania ich z różnych perspektyw. Uczniowie uczą się łączyć przeszłość z teraźniejszością oraz rozwijają krytyczne myślenie i świadomość przynależności do wspólnoty. Aktywności mogą być realizowane poprzez pracę projektową, dyskusję i badanie. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP A.8.1

Uczeń uważnie i ze zrozumieniem słucha średniej długości prostych tekstów na znany mu temat.

– słucha ze zrozumieniem średniej długości prostych tekstów, instrukcji, poleceń i wypowiedzi w formie monologu i dialogu, wypowiedzi w dyskusjach, np. emitowanych za pomocą mediów audiowizualnych; po ich wysłuchaniu określa temat/problem, rozumie dosłowne i przenośne znaczenie tekstu, prawidłowo wykonuje polecenia nauczyciela/kolegów odnoszące się do tych wypowiedzi

– rozróżnia informacje przekazywane werbalnie i dźwiękowo od tych przekazywanych wizualnie

– rozpoznaje wypowiedzi o charakterze informacyjnym i nieliterackim

– rozróżnia fikcję od kłamstwa, fakty od opinii

– rozróżnia formalną i nieformalną odmianę języka oraz język standardowy od języka używanego w określonych środowiskach, np. regionalnych wariantów języka polskiego

– rozpoznaje i rozróżnia gatunki publicystyczne: wywiad, reportaż i felieton

– klasyfikuje informacje w zależności od ich roli w przekazie

– rozpoznaje różne sytuacje komunikacyjne i ich wpływ na formę wypowiedzi

– określa kontekst wypowiedzi

– z okazjonalną pomocą nauczyciela streszcza średniej długości teksty na znany mu temat

JPK SP A.8.2

Uczeń ocenia wpływ tekstów medialnych na cele komercjalizacji i kształtowania postaw.

– wyszukuje, wykorzystuje i weryfikuje prawdziwość informacji, pogłębia zainteresowanie wspólnotą szkolną i społecznością polskiej diaspory oraz aktywnie w niej uczestniczy, posługując się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi

– wyszukuje informacje w jednojęzycznych i dwujęzycznych słownikach internetowych oraz w innych źródłach

PK SP A.8.3

Uczeń analizuje i interpretuje teksty na podstawie własnych doświadczeń oraz z perspektywy czytelnika, a także krytycznie je ocenia.

– własnymi słowami streszcza średniej długości teksty literackie i nieliterackie (tj. pamiętniki, dramaty, komedie, wiersze humorystyczne, hymny, sonety, treny, ballady, reportaże, wywiady i artykuły)

– analizuje i interpretuje teksty literackie oraz inne teksty kultury

– w tekstach współczesnej kultury popularnej (np. w piosenkach, komiksach i filmach) dostrzega nawiązania do tradycyjnych motywów kulturowych

– formułuje pytania do tekstu i odpowiada na nie

– w interpretacji utworów literackich uwzględnia konteksty biograficzne, historyczne, literackie, kulturowe, filozoficzne i społeczne

– interpretuje teksty kultury (obraz, grafikę, rzeźbę i fotografię), korzystając z wiedzy z historii i kultury

– recytuje utwór literacki, interpretując go zgodnie z jego tematyką i stylem

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: złożone teksty literackie i nieliterackie.

Treści medialne: filmy, treści cyfrowe i multimedialne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera bardziej złożone teksty literackie, nieliterackie i medialne, które umożliwiają rozwijanie interpretacji, oceniania oraz samodzielnego rozumienia treści. Uczniowie są przygotowywani do porównywania tekstów, wyodrębniania ważnych informacji, wnioskowania oraz łączenia treści przeczytanych i wysłuchanych z własną wiedzą i doświadczeniem. W pracy wykorzystuje się teksty drukowane, cyfrowe i multimodalne. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP B.8.1

Uczeń bierze udział w krótkiej nieplanowanej rozmowie i w średniej długości zaplanowanej rozmowie.

– zadaje pytania i odpowiada na nie

– bez przygotowania uczestniczy w dyskusji na bliskie mu tematy, przestrzega zasad grzeczności językowej, używa argumentów, formułuje tezy, wyciąga wnioski

– uczestniczy w krótkich dialogach i inscenizacjach sytuacyjnych, improwizowanych lub wcześniej przygotowanych

– wyraża swoją opinię na temat tekstów kultury: przedstawia wrażenia z przeczytanego, wysłuchanego lub obejrzanego tekstu, opisuje reakcje czytelnicze, określa problematykę egzystencjalną, wartość estetyczną i znaczenie symboliczne, wykorzystując wiedzę z historii i kultury

– poprawnie używa elementów gramatyki języka polskiego

– recytuje utwory literackie, dbając o właściwy akcent i intonację, stosując odpowiednią modulację głosu

– formułuje wypowiedzi z celem perswazyjnym: zaproszenia i sugestie

– redaguje uzasadnienie, wyraża swoje zdanie, wygłasza przemówienie

– poprawnie wymawia słowa i zdania, mówi zrozumiale, stosując prawidłowy akcent zdaniowy

– prowadzi rzeczywisty lub fikcyjny wywiad

– prezentuje wyniki swojej pracy

– parafrazuje tekst

JPK SP B.8.2

Uczeń pisze średniej długości tekst na znany mu temat, świadomie stosując przyswojone zasady językowe i ortograficzne.

– pisze scenariusz filmowy

– pisze podanie, życiorys i list motywacyjny

– poprawnie cytuje cudze wypowiedzi, stosując odpowiednie znaki interpunkcyjne

– przeważnie poprawnie używa elementów gramatycznych języka polskiego

– tworzy logiczny i uporządkowany tekst, kompozycyjnie i graficznie dostosowany do rodzaju wypowiedzi (recenzja, tekst argumentacyjny, sprawozdanie z filmu lub przedstawienia teatralnego)

– przekształca cudzy tekst (np. skraca, streszcza, rozwija go)

– przestrzega zasad etykiety językowej podczas przekazywania informacji drogą elektroniczną, np. SMS-em, e-mailem, na blogu

– posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego, rozróżnia warianty regionalne (dialekty, gwary) oraz społeczne i zawodowe odmiany języka (żargony)

– tworzy własne media: przygotowuje materiały, teksty, filmy, filmy animowane, fotografie i nagrania audio dotyczące życia szkolnego i społeczności polskiej diaspory

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: wypracowania, dyskusje i interpretacje.

Treści medialne: narzędzia cyfrowe i treści multimedialne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel organizuje aktywności przygotowujące uczniów do samodzielnego i argumentacyjnego wyrażania się w mowie i piśmie. Uczniowie tworzą różne rodzaje tekstów, wyrażają stanowiska, porównują, objaśniają, streszczają i interpretują. Szczególną uwagę poświęca się jasności wypowiedzi, spójności tekstu, poprawnemu użyciu języka oraz komunikacji funkcjonalnej. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SP C.8.1

Polska w czasie i po II wojnie światowej

– wyjaśnia okoliczności wybuchu II wojny światowej i ataku Niemiec oraz ZSRR na Polskę

– podaje przykłady bohaterstwa Polaków w czasie II wojny światowej

– przedstawia okoliczności wprowadzenia komunizmu w Polsce

– opisuje zmiany i okoliczności powstania III Rzeczypospolitej

– wyjaśnia przyczyny przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i NATO

Interpretuje wydarzenia i rozróżnia przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

Dostrzega potrzebę znajomości przeszłości dla zrozumienia procesów zachodzących we współczesnym świecie.

Określa związki przyczynowo-skutkowe w procesach i faktach historycznych.

Wskazuje i opisuje osoby, które odegrały najważniejsze role w powstaniu III Rzeczypospolitej.

JPK SP C.8.2

Polska we współczesnym świecie.

– wyjaśnia procesy migracyjne ludności po II wojnie światowej oraz po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej

– wskazuje na mapie najważniejsze ośrodki polskiej diaspory na świecie

– wyjaśnia cechy demokratycznego państwa

– wyjaśnia, co oznacza być Polakiem lub przedstawicielem innego narodu

– rozróżnia obywatelstwo od narodowości

– wyjaśnia, co łączy człowieka z »małą« i »wielką« ojczyzną

Interpretuje dotychczas poznane fakty historyczne, samodzielnie wyciąga wnioski i na swoim przykładzie wyjaśnia, co go łączy z ojczyzną.

Wyjaśnia, czym jest patriotyzm i co oznacza być Polakiem za granicą.

Uwzględniając wielonarodową tradycję Polski, wyjaśnia, jaki wpływ na kształtowanie się narodu mają wspólna historia, kultura, język i tradycja.

PK SP C.8.3

Polska kultura i nauka.

– wymienia najbardziej zasłużone osoby w historii Polski

– wymienia polskich laureatów Nagrody Nobla oraz zasłużonych ludzi polskiej nauki, kultury, literatury, sportu i gospodarki

– wymienia znanych polskich malarzy

– rozpoznaje polską muzykę ludową i polskie tańce

Rozpoznaje i umiejscawia w czasie i przestrzeni najważniejsze postacie z historii Polski oraz znane osoby ze świata kultury i nauki.

Interesuje się współczesną polską muzyką, filmem, literaturą i sportem.

Jest dumny ze swojego pochodzenia i dobrze posługuje się językiem polskim

JPK SP C.8.4

Turystyczne bogactwo Polski.

– wymienia i opisuje polskie parki narodowe oraz ochronę środowiska w Polsce

– wymienia polskie zabytki kultury i turystyczne bogactwo polskich miast

– wskazuje na mapie i opisuje miejsca wyjątkowe

– rozpoznaje tradycyjne potrawy i specjały polskiej kuchni regionalnej

– wymienia i opisuje regiony kulturowe w Polsce

– wymienia i wskazuje lokalizacje polskich szlaków turystycznych

– nazywa i opisuje bogactwo polskiego folkloru: wycinanki, obrazy, gwary, tańce i pieśni ludowe, tradycyjne potrawy

Rozpoznaje najpiękniejsze miejsca w Polsce.

Pozyskuje informacje o szlakach turystycznych, atrakcjach i zabytkach kultury.

Wskazuje lokalizacje muzeów znanych Polaków oraz najważniejsze muzea o historii Polski.

Poprawnie posługuje się pojęciami dotyczącymi polskiej historii i geografii oraz wyjaśnia ich znaczenie.

Wymienia specyficzności etnograficznych regionów Polski.

Zalecane treści: zintegrowane treści kulturowe, historyczne i społeczne.

Treści medialne: treści dokumentalne i edukacyjne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów wymienionych po domenach 8. klasy szkoły podstawowej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel planuje zintegrowane treści z zakresu historii, kultury, społeczeństwa i tożsamości oraz łączy je z kontekstem europejskim i współczesnym. Uczniowie rozwijają umiejętność porównywania, krytycznego namysłu oraz łączenia wiedzy z różnych obszarów. Wyniki z tej domeny osiąga się w powiązaniu z wynikami pozostałych dwóch domen. Nauczyciel ma autonomię w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów.

JPK SŚ A.1.1

Z pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje przeczytany tekst literacki (literatura średniowiecza, renesansu i baroku).

– z okazjonalną pomocą nauczyciela streszcza przeczytany tekst

– z pomocą nauczyciela opracowuje przeczytane teksty, używając odpowiedniej terminologii, wybiera odpowiednie cytaty, przyporządkowuje utwór odpowiedniej epoce historycznej i literackiej, łączy go z utworami poznanymi w szkole podstawowej

– z pomocą nauczyciela interpretuje tekst oraz jego treść alegoryczną i symboliczną, stosując odpowiedni kontekst (historyczny, literacki, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny i religijny)

– z pomocą nauczyciela odróżnia dzieła kultury wysokiej od utworów kultury popularnej

– z pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę gramatyczną w analizie i interpretacji omawianych tekstów, posługuje się funkcjami językowymi w tekście

– z pomocą nauczyciela odróżnia typy słownictwa oraz słownictwo charakterystyczne dla różnych stylów (np. nacechowane od neutralnego, neutralne od nacechowanego emocjonalnie, oficjalne od codziennego)

– z pomocą nauczyciela wyjaśnia wpływ tradycji na teksty kultury

– z pomocą nauczyciela przedstawia wybrane zwyczaje i elementy polskiego folkloru obecne w omawianych tekstach literackich

JPK SŚ A.1.2

Zazwyczaj prawidłowo wskazuje najważniejsze treści i intencje tekstów nieliterackich, dziennikarskich, literackich oraz urzędowych (rozumienie globalne), nawet jeśli charakteryzują się one średnio złożoną strukturą leksykalną i składniową.

– określa temat i funkcję przeczytanego tekstu

– zazwyczaj trafnie określa treść i intencje tekstów dotyczących ogólnych tematów związanych z życiem prywatnym, zawodowym, społecznym i edukacyjnym

– zazwyczaj prawidłowo odnajduje w tekście ważne fakty, konkretne informacje i wątki

– z okazjonalną pomocą nauczyciela stosuje różne strategie ułatwiające rozumienie tekstu, wykorzystując kontekst, informacje pozatekstowe oraz własną wiedzę ogólną

– z pomocą nauczyciela odczytuje teksty kultury nieliterackiej, stosując odpowiedni kod

– z pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę o języku w objaśnianiu wpływu tekstu na odbiorcę (słownictwo nacechowane, neutralne, ekspresjonizmy, homonimy, elipsy, paradoksy, manipulacja, perswazja, figury retoryczne, typy argumentów i formy erystyczne)

– w swoich wypowiedziach argumentacyjnych wykazuje zazwyczaj logiczne i spójne rozumowanie

JPK SŚ A.1.3

Z pomocą nauczyciela odnajduje konkretne informacje (rozumienie selektywne i szczegółowe) w tekstach dziennikarskich, urzędowych oraz we współczesnych tekstach literackich, nawet jeśli charakteryzują się one średnio złożoną strukturą leksykalną i składniową.

– przegląda teksty i znajduje w nich potrzebne informacje (selekcja)

– zazwyczaj trafnie odnajduje konkretne informacje w tekstach autentycznych, pisanych różnymi stylami i w różnych formach

– z pomocą nauczyciela stosuje różne strategie ułatwiające zrozumienie tekstu, wykorzystując kontekst, informacje pozatekstowe oraz własną wiedzę ogólną

– z pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę gramatyczną w analizie i interpretacji opracowywanych tekstów, rozpoznaje funkcje językowe w tekście

Z pomocą nauczyciela odnajduje konkretne informacje w tekstach o średnio złożonej strukturze leksykalnej i składniowej, o różnej długości, gatunkach i stylach, a także wykorzystuje wiedzę o języku w ich analizie i interpretacji.

JPK SŚ A.1.4

Z pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje nieliterackie dzieła sztuki.

– z pomocą nauczyciela opisuje dzieło sztuki

– z pomocą nauczyciela interpretuje i analizuje dzieło sztuki, stosując odpowiedni kontekst

JPK SŚ A.1.5

Zazwyczaj prawidłowo określa tematy i intencje oraz odnajduje konkretne informacje zawarte w wypowiedziach dziennikarskich o wyraźnej strukturze, w standardowej odmianie języka, wypowiadanych z normalną prędkością i w dobrych warunkach akustycznych.

– określa temat słuchanej wypowiedzi

– zazwyczaj prawidłowo określa główne myśli zawarte w bezpośrednich i pośrednich wypowiedziach ustnych (z obszarów tematycznych określonych katalogiem)

– zazwyczaj poprawnie określa główne wątki dyskusji i wykładów na znane mu tematy i tematy związane z jego zainteresowaniami

– zazwyczaj trafnie streszcza większość programów radiowych i telewizyjnych, które go interesują prywatnie i/lub zawodowo, a także tych, dotyczących aktualnych kwestii – o ile wypowiedzi nie są realizowane w najszybszym tempie i jeśli są ewentualnie powtórzone

– zazwyczaj trafnie streszcza treść codziennych rozmów na znane mu tematy związane z pracą, szkołą, czasem wolnym itp.

JPK SŚ A.1.6

Z pomocą nauczyciela znajduje potrzebne informacje.

– z pomocą nauczyciela krytycznie ocenia źródła

– z pomocą nauczyciela znajduje informacje w źródłach multimedialnych oraz literaturze popularnonaukowej

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótsze teksty literackie i nieliterackie, artykuły, dialogi, prostsze teksty informacyjne.

Treści medialne: filmy, krótkie treści dokumentalne, teksty cyfrowe i nagrania audio.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera teksty odpowiednie do wieku i poziomu językowego uczniów, w tym prostsze teksty literackie i nieliterackie, treści medialne oraz krótsze teksty informacyjne. Uczniów ukierunkowuje się na rozwijanie strategii globalnego i selektywnego rozumienia oraz na rozpoznawanie podstawowych informacji i intencji tekstu. Aktywności obejmują słuchanie i czytanie przy wsparciu elementów wizualnych i kontekstowych. Szczególną uwagę poświęca się poszerzaniu słownictwa oraz rozumieniu języka standardowego w różnych sytuacjach komunikacyjnych.

JPK SŚ B.1.1

Zazwyczaj sprawnie posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego w mowie i piśmie, przeważnie adekwatnie do sytuacji, używając słownictwa i struktur gramatycznych odpowiednich do swojego wieku.

– zazwyczaj precyzyjnie posługuje się językiem w mowie i piśmie, dostosowując styl wypowiedzi do rozmówcy i adresata

– z pomocą nauczyciela stosuje strategie kompensacyjne i korekcyjne ułatwiające rozumienie oraz tworzenie wypowiedzi ustnych i pisemnych

– zazwyczaj poprawnie realizuje funkcje językowe, używa słownictwa i struktur gramatycznych odpowiednich do swojego wieku

– włącza się w dyskusję na znane mu tematy

– zadaje pytania dotyczące większości spraw związanych z życiem codziennym i funkcjonowaniem w swoim otoczeniu oraz reaguje na większość pytań

– przy okazjonalnej pomocy nauczyciela przekazuje informacje o sobie oraz o tematach związanych ze sferą prywatną, edukacyjną i zawodową

– z pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę o języku, różnice w tworzeniu wypowiedzi złożonych, przy formułowaniu własnych wypowiedzi stosuje zasady interpunkcji i ortografii

– uczestniczy w swobodnych rozmowach na wiele tematów ogólnych z rodzimymi użytkownikami języka polskiego

– zazwyczaj poprawnie stosuje zasady etyki językowej i grzeczności językowej

– ustnie charakteryzuje polską sztukę i architekturę okresu średniowiecza, renesansu i baroku

– w wypowiedziach argumentacyjnych stosuje zazwyczaj logiczne i spójne rozumowanie, formułuje tezy i uzasadnia je odpowiednimi argumentami

Z pomocą nauczyciela tworzy płynne ustne i sprawne pisemne logiczne teksty o różnej długości, dostosowane do sytuacji, realizując odpowiednie funkcje językowe i posługując się językiem zazwyczaj precyznie, funkcjonalnie wykorzystuje wiedzę o języku, etykę i grzeczność językową, uczestniczy w rozmowach z rodzimymi użytkownikami języka polskiego.

JPK SŚ B.1.2

Przy okazjonalnej pomocy nauczyciela zazwyczaj kontroluje przebieg rozmowy.

– zazwyczaj rozpoznaje własne błędy i poprawia je, kiedy jest ich świadomy

– z okazjonalną pomocą nauczyciela rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. telefoniczną), potrafi włączyć się do rozmowy innych i aktywnie w niej uczestniczyć (jeśli dotyczy tematów związanych ze sferą prywatną, edukacyjną, zawodową i społeczną)

– przy okazjonalnej pomocy nauczyciela formułuje pytania, odpowiedzi, oceny, porządkuje informacje, uzasadnienia, komentarze i opinie w dyskusji

– z pomocą nauczyciela w odpowiedni sposób reaguje na ukryte znaczenia przekazywane przez rozmówcę (np. agresję językową)

– prowadzi rozmowy z rodzimymi użytkownikami języka polskiego na wiele tematów ogólnych

Z pomocą nauczyciela rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. telefoniczną), rozmawia z rodzimymi użytkownikami języka polskiego na wiele tematów ogólnych.

JPK SŚ B.1.3

Z pomocą nauczyciela zazwyczaj płynnie w mowie i piśmie wyraża swoje zdanie na dany temat

– z pomocą nauczyciela wyraża uczucia i odpowiednio reaguje na takie wypowiedzi innych osób

– wyraża własne zdanie i uzasadnia swoje stanowisko

– z pomocą nauczyciela wyjaśnia i argumentuje swoje preferencje oraz swój punkt widzenia, przedstawiając zalety i wady różnych możliwości

– w wypowiedziach argumentacyjnych zazwyczaj stosuje logikę i spójne rozumowanie, wyciąga wnioski

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: krótsze wypracowania, opisy, dialogi, zapisy osobiste i proste odpowiedzi argumentacyjne.

Treści medialne: cyfrowe narzędzia do pisania, aktywności ustne i treści multimedialne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel organizuje aktywności ukierunkowane na jasne i zrozumiałe wyrażanie się w mowie i piśmie w znanych i codziennych sytuacjach. Uczniowie rozwijają umiejętność opisywania, opowiadania i prostego argumentowania przy wsparciu wzorów i wskazówek. Nacisk kładzie się na komunikacyjną funkcję języka, przy czym błędy stanowią integralną część procesu uczenia się. Uczniów zachęca się do uczestniczenia w dialogach, krótszych dyskusjach oraz do pisania prostszych tekstów funkcjonalnych i twórczych.

JPK SŚ C.1.1

Zna najważniejsze wydarzenia z historii Polski i Europy w okresie od X do XII wieku.

– interpretuje okoliczności powstania państwa polskiego i jego chrystianizacji

– opisuje rozwój terytorialny oraz znaczenie przyjęcia chrztu dla rozwoju kultury i języka polskiego

– identyfikuje i łączy najważniejsze postaci tego okresu – od Mieszka I do Bolesława Krzywoustego

– definiuje uniwersalny charakter średniowiecza

– identyfikuje osiągnięcia kulturowe epoki średniowiecza

JPK SŚ C.1.2

Analizuje rozwój terytorialny Polski od rozbicia dzielnicowego do końca XV wieku.

– wyjaśnia przyczyny rozbicia dzielnicowego

– przedstawia zagrożenia zewnętrzne – Zakon Krzyżacki, Tatarzy

– charakteryzuje i opisuje przemiany społeczne i gospodarcze

– wyjaśnia związki Polski z Węgrami i Litwą

– ocenia panowanie Kazimierza Wielkiego i dynastii Piastów

– ocenia politykę Jagiellonów

– przedstawia wydarzenia z historii Polski i Europy do XV wieku

– ocenia znaczenie włączenia ziem polskich w krąg cywilizacji zachodnioeuropejskiej

– ilustruje rozwój terytorialny państwa polskiego

– przedstawia osiągnięcia wybitnych twórców tego okresu

JPK SŚ C.1.3

Zna położenie Polski na mapie Europy w okresie średniowiecza i współcześnie.

– opisuje zmiany granic Polski w odniesieniu do poznanych wydarzeń historycznych

– interpretuje wydarzenia i lokalizuje je na mapie Polski i Europy

– identyfikuje na mapie Polski poznane obiekty geograficzne i historyczne

– odczytuje informacje z map przedstawionych za pomocą różnych metod kartograficznych

– posługuje się planem i mapą

– przedstawia możliwości wykorzystania różnych źródeł informacji geograficznej i ocenia ich przydatność

JPK SŚ C.1.4

Analizuje sytuację Polski w okresie »Złotego Wieku«.

– interpretuje uwarunkowania unii polsko-litewskiej w okresie demokracji szlacheckiej

– podaje dobre i złe strony sytuacji politycznej w państwie Jagiellonów

– przedstawia kontekst polityczny i zmiany terytorialne w XVI wieku

– przedstawia kontekst religijny w Polsce

– określa uwarunkowania powstania unii między Polską a Litwą

– opisuje przebieg wolnej elekcji

– przedstawia działalność Stefana Batorego

– charakteryzuje wojnę polsko-moskiewską

– porównuje i klasyfikuje najważniejsze wydarzenia z historii Polski i Europy w XVI wieku

– przedstawia osiągnięcia wybitnych twórców polskiego renesansu

– rozpoznaje najważniejsze zabytki sztuki renesansowej w Polsce

JPK SŚ C.1.5

Analizuje zmiany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVII wieku – od potęgi do kryzysu.

– przedstawia konflikty za panowania dynastii Wazów

– określa rolę najważniejszych polityków

– charakteryzuje postać Jana III Sobieskiego

ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem dla losów Unii polsko-litewskiej i Europy

– opisuje i charakteryzuje Rzeczpospolitą Obojga Narodów

– analizuje proces oligarchizacji życia politycznego z uwzględnieniem wpływów zewnętrznych i liberum veto

– opisuje sarmatyzm i styl życia polskiej szlachty

– porównuje najważniejsze wydarzenia z historii Polski i świata w XVII wieku

– wyjaśnia przyczyny wewnętrznych kryzysów oraz sytuację gospodarczą

– podaje ogólne cechy architektury i sztuki barokowej oraz lokalizuje najważniejsze przykłady sztuki barokowej w Polsce

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: życie współczesne, kultura, podstawowe zjawiska społeczne i kulturowe.

Treści medialne: treści dokumentalne, źródła cyfrowe, prezentacje kulturowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wprowadza podstawowe treści dotyczące polskiej kultury, historii i geografii, korzystając z różnorodnych źródeł: tekstów, obrazów i treści wideo. Uczniów zachęca się do łączenia nowej wiedzy z własnym doświadczeniem i środowiskiem kulturowym. Aktywności ukierunkowane są na rozpoznawanie podstawowych cech kulturowych oraz rozwijanie zainteresowania polskim dziedzictwem kulturowym. Nacisk kładzie się na rozumienie podstawowych faktów i ich stosowanie w prostych sytuacjach komunikacyjnych.

JPK SŚ A.2.1

Z okazjonalną pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje przeczytany tekst literacki (literatura oświecenia, romantyzmu i pozytywizmu).

– z okazjonalną pomocą nauczyciela streszcza przeczytany tekst

– z okazjonalną pomocą nauczyciela opracowuje przeczytane teksty, używając odpowiedniej terminologii, wybiera odpowiednie cytaty, prawidłowo umieszcza je w czasie i w epoce literackiej, odnosi je do utworów poznanych w szkole podstawowej

– z okazjonalną pomocą nauczyciela interpretuje tekst, jego treści alegoryczne i symboliczne, stosując odpowiedni kontekst (historyczny, literacki, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny i religijny)

– z pomocą nauczyciela odróżnia dzieła kultury wysokiej od utworów kultury popularnej

– z okazjonalną pomocą nauczyciela rozróżnia rodzaje słownictwa i przypisuje je różnym stylom funkcjonalnym (np. słownictwo nacechowane od nienacechowanego, słownictwo neutralne od słownictwa nacechowanego emocjonalnie, słownictwo formalne od codziennego

– z pomocą nauczyciela wyjaśnia wpływ tradycji na teksty kultury

– z pomocą nauczyciela przedstawia wybrane zwyczaje i elementy polskiego folkloru obecne w omawianych tekstach literackich

Z pomocą nauczyciela streszcza, analizuje i interpretuje tekst literacki (treści alegoryczne i symboliczne) z epoki oświecenia, romantyzmu i pozytywizmu, uwzględniając odpowiedni kontekst i wiedzę o języku.

JPK SŚ A.2.2

Rozpoznaje główną treść i intencję tekstów nieliterackich, publicystycznych, literackich i urzędowych (rozumienie globalne), nawet jeśli charakteryzuje je średnio złożona struktura leksykalna i składniowa.

– określa temat i funkcję przeczytanego tekstu

– określa treść i intencję tekstów dotyczących ogólnych tematów z życia prywatnego, zawodowego i edukacyjnego

– znajduje w tekście ważne fakty, konkretne informacje i wątki, nawet jeśli są one ukryte

– zazwyczaj stosuje różne strategie umożliwiające zrozumienie tekstu, korzystając z kontekstu, wiedzy pozatekstowej i wiedzy ogólnej)

– z okazjonalną pomocą nauczyciela odczytuje omówione teksty nieliterackie, stosując odpowiedni kod

– z okazjonalną pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę językową do tłumaczenia wpływu tekstu na odbiorcę (słownictwo nacechowane, neutralne, ekspresywne, homonimy, elipsy, paradoksy, manipulacja, perswazja, środki retoryczne, typy argumentów i chwyty erystyczne)

– w swoich odpowiedziach argumentacyjnych wykazuje logiczne i spójne rozumowanie

JPK SŚ A.2.3

Zazwyczaj poprawnie odnajduje konkretne informacje w tekstach nieliterackich, publicystycznych, współczesnych literackich i urzędowych (rozumienie selektywne i szczegółowe), nawet jeśli charakteryzują się średnio złożoną strukturą leksykalną i składniową.

– szybko przegląda tekst i odnajduje w nim potrzebne informacje (selekcja)

– zazwyczaj wskazuje konkretne informacje w tekstach autentycznych napisanych różnymi stylami i w różnych formach

– z okazjonalną pomocą nauczyciela stosuje różne strategie umożliwiające zrozumienia tekstu, korzystając z kontekstu, wiedzy pozatekstowej i wiedzy ogólnej

– z okazjonalną nauczyciela wykorzystuje wiedzę gramatyczną do analizy i interpretacji omawianych tekstów, posługuje się funkcjami językowymi w tekście

JPK SŚ A.2.4

Z pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje nieliterackie dzieła sztuki.

– z okazjonalną pomocą nauczyciela opisuje dzieło sztuki

– z okazjonalną pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje dzieło sztuki, uwzględniając odpowiedni kontekst

JPK SŚ A.2.5

Zazwyczaj rozpoznaje tematykę i intencje oraz odnajduje konkretne informacje zawarte w wypowiedziach dziennikarskich o jasnej strukturze, w standardowej odmianie języka, wypowiedzianych normalnym tempem w dobrych warunkach akustycznych.

– określa temat słuchanej wypowiedzi

– określa główne myśli zawarte w wypowiedziach ustnych bezpośrednich i pośrednich (na tematy zgodne z katalogiem tematycznym)

– określa główne wątki dyskusji i wykładów na znane i interesujące go tematy

– streszcza większość programów radiowych i telewizyjnych, które go interesują prywatnie lub zawodowo oraz dotyczących aktualnych tematów, jeśli nie są one mówione w najszybszym tempie lub kiedy ewentualnie są powtórzone

– streszcza treść codziennych rozmów na tematy znane (szkoła, praca, czas wolny itd.)

JPK SŚ A.2.6

– z okazjonalną pomocą nauczyciela znajduje potrzebne informacje

– z pomocą nauczyciela krytycznie ocenia źródła

– z okazjonalną pomocą nauczyciela wyszukuje informacje w źródłach multimedialnych i literaturze popularnonaukowej

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: różnorodne teksty literackie i nieliterackie, artykuły, eseje, teksty medialne.

Treści medialne: filmy, seriale, media cyfrowe, audycje radiowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera bardziej różnorodne i złożone teksty, w tym fragmenty literackie, treści medialne oraz teksty popularnonaukowe. Uczniów zachęca się do rozumienia szczegółów, rozpoznawania informacji głównych i pobocznych oraz interpretowania znaczenia w kontekście. Rozwija się strategie krytycznego czytania i słuchania oraz umiejętność dostrzegania cech stylistycznych i językowych. Szczególną uwagę poświęca się rozumieniu różnych rodzajów tekstów i ich funkcji.

JPK SŚ B.2.1

Sprawnie posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego w piśmie i płynnie w mowie, zazwyczaj odpowiednio do sytuacji, posługując się słownictwem i strukturami gramatycznymi odpowiednimi do jego wieku.

– precyzyjnie posługuje się językiem w mowie i piśmie, dostosowując styl wypowiedzi do rozmówcy i adresata

– z okazjonalną pomocą nauczyciela stosuje strategie kompensacyjne i korekcyjne ułatwiające rozumienie i tworzenie wypowiedzi ustnych i pisemnych

– realizuje funkcje językowe i używa słownictwa i struktur gramatycznych odpowiednich do swojego wieku

– włącza się w dyskusję na znane mu tematy

– zadaje pytania dotyczące większości spraw związanych z życiem codziennym i funkcjonowaniem w swoim otoczeniu oraz prawidłowo reaguje na pytania

– przekazuje informacje o sobie i tematach związanych z życiem prywatnym, edukacyjnym i zawodowym

– przy formułowaniu własnych wypowiedzi z okazjonalną pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę o języku, różnorodności w konstruowaniu wypowiedzi złożonych, zasady stosowania interpunkcji i ortografii

– stosuje zasady grzeczności językowej i kultury języka

– ustnie charakteryzuje polską sztukę XVIII wieku i pierwszej połowy XIX wieku

– w wypowiedziach argumentacyjnych stosuje logikę i konsekwencję rozumowania, z okazjonalną pomocą nauczyciela formułuje tezy i uzasadnia je odpowiednimi argumentami

– uzasadnia własne stanowisko

JPK SŚ B.2.2

Kontroluje przebieg rozmowy.

– rozpoznaje własne błędy i poprawia je, jeśli jest ich świadomy

– rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. telefoniczną), a także, z okazjonalną pomocą nauczyciela, włącza się do rozmowy innych osób i aktywnie w niej uczestniczy (jeśli dotyczy tematów związanych z życiem prywatnym, edukacyjnym, zawodowym i społecznym)

– prowadzi swobodne rozmowy z rodzimymi użytkownikami języka polskiego na wiele tematów ogólnych

– formułuje pytania, odpowiedzi, oceny, porządkuje informacje, uzasadnienia, komentarze i opinie w dyskusji

– z okazjonalną pomocą nauczyciela w odpowiedni sposób reaguje na znaczenia implikowane przez rozmówcę (np. na agresję językową)

JPK SŚ B.2.3

Z okazjonalną pomocą nauczyciela płynnie w mowie i sprawnie w piśmie wyraża swoje zdanie na określony temat.

– z okazjonalną pomocą nauczyciela wyraża emocje i odpowiednio reaguje na tego rodzaju wypowiedzi innych osób

– wyraża własne zdanie i uzasadnia swoje stanowisko

– z okazjonalną pomocą nauczyciela wyjaśnia i argumentuje swoje preferencje i swój punkt widzenia przedstawiając zalety i wady różnych możliwości

– w wypowiedziach argumentacyjnych stosuje logikę i konsekwencję rozumowania, wyciąga wnioski

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: wypracowania, opisy, krótsze eseje, teksty argumentacyjne i dyskusje.

Treści medialne: prezentacje cyfrowe, treści multimedialne i prace projektowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Uczniowie rozwijają umiejętność wyrażania bardziej złożonych myśli i stanowisk w mowie i piśmie. Nauczyciel organizuje aktywności obejmujące argumentowanie, opisywanie, porównywanie i wyrażanie własnej opinii. Uczniowie uczestniczą w dyskusjach i tworzą różnorodne teksty z coraz większą samodzielnością. Nacisk kładzie się na jasność, spójność i adekwatność wypowiedzi w różnych sytuacjach komunikacyjnych.

JPK SŚ C.2.1

Zna sytuację Unii Polsko-Litewskiej w XVIII wieku.

– opisuje politykę Rosji, Austrii i Prus wobec Unii Polsko-Litewskiej

– charakteryzuje i ocenia działalność Sejmu Wielkiego

– przedstawia wydarzenia związane z rozbiorami Polski, panowaniem Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz przyczyny upadku Unii Polsko-Litewskiej

– prezentuje Komisję Edukacji Narodowej, Bibliotekę Załuskich oraz rozwój teatru

– porównuje najważniejsze wydarzenia

– opisuje osiągnięcia oświecenia w Unii Polsko-Litewskiej-

– przedstawia wybitnych twórców polskiego oświecenia oraz rolę oświeceniowych instytucji

JPK SŚ C.2.2

Rozumie sytuację Polski w okresie schyłku Unii Polsko-Litewskiej.

– wyciąga wnioski dotyczące walki zbrojnej o zachowanie niepodległości w drugiej połowie XVIII wieku

– przedstawia przebieg wojny w obronie Konstytucji 3 Maja

– wymienia oznaki osłabienia suwerenności państwa polskiego po Sejmie Wielkim

– objaśnia przebieg Powstania Kościuszkowskiego

– ocenia postać Tadeusza Kościuszki jako pierwszego nowoczesnego bohatera narodowego

– przedstawia losy Legionów Polskich we Włoszech i stosunek Napoleona do kwestii polskiej

– mówi o insurekcji i losach Księstwa Warszawskiego

– wymienia przykłady działalności Polaków w walce o zachowanie niepodległości Unii Polsko-Litewskiej

– wyciąga wnioski z wydarzeń, które doprowadziły do upadku Unii Polsko-Litewskiej

– krótko przedstawia sytuację Polski pod koniec XVIII wieku

JPK SŚ C.2.3

Zna sytuację Polaków w czasach powstań narodowych.

– charakteryzuje decyzje kongresu wiedeńskiego

– wyjaśnia przyczyny wybuchu powstań, ich przebieg i skutki

– przedstawia główne ośrodki Wielkiej Emigracji

– charakteryzuje sytuację Polaków pod obcym panowaniem i metody działania zaborców – rusyfikację, germanizację

– opisuje i łączy przyczyny i skutki rewolucji na terytorium Królestwa Polskiego

– wymienia najważniejszych polityków

– charakteryzuje proces kształtowania się nowoczesnej świadomości narodowej Polaków

– dostrzega znaczenie języka, religii i edukacji jako elementów utrzymania świadomości narodowej Polaków

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: procesy historyczne i społeczne, kultura i tożsamość.

Treści medialne: filmy dokumentalne, źródła cyfrowe, treści edukacyjne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel poszerza treści dotyczące polskiej historii, geografii i kultury oraz łączy je z kontekstem europejskim i globalnym. Uczniowie analizują zjawiska kulturowe i społeczne oraz rozwijają umiejętność porównywania ich z własną kulturą. Aktywności obejmują badanie, interpretację i prezentację treści. Nacisk kładzie się na rozumienie relacji międzykulturowych i rozwijanie krytycznego myślenia.

JPK SŚ A.3.1

Zazwyczaj poprawnie analizuje i interpretuje przeczytany tekst literacki (literatura Młodej Polski i okresu międzywojennego, literatura wojenna).

– streszcza przeczytane teksty

– omawia przeczytane teksty z użyciem odpowiedniej terminologii, wybiera odpowiednie cytaty, łączy je z utworami poznanymi w szkole podstawowej

– z okazjonalną pomocą nauczyciela interpretuje tekst (treści alegoryczne i symboliczne), stosując odpowiedni kontekst (historyczny, literacki, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, religijny)

– z okazjonalną pomocą nauczyciela odróżnia dzieła kultury wysokiej od dzieł kultury popularnej

– z okazjonalną pomocą nauczyciela formułuje i uzasadnia opinie na temat utworów literackich i innych tekstów kultury

– z pomocą nauczyciela przedstawia historię literatury polskiej i historię kultury jako proces, dostrzegając wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych

– z okazjonalną pomocą nauczyciela wyjaśnia wpływ tradycji na teksty kultury

– z okazjonalną pomocą nauczyciela prezentuje wybrane zwyczaje i elementy polskiego folkloru obecne w omawianych tekstach

JPK SŚ A.3.2

Rozumie globalnie, selektywnie i szczegółowo wszystkie rodzaje monologów i dialogów (intencjonalnych i tematycznych) wypowiadanych szybkim tempem, nawet w niesprzyjających warunkach akustycznych i bez jasnej struktury wypowiedzi.

– określa temat i funkcję wypowiedzi

– z okazjonalną pomocą nauczyciela streszcza treść i określa intencje większości wypowiedzi (na tematy abstrakcyjne i nieznane), wypowiadanych w standardowej i niestandardowej odmianie polszczyzny oraz odnajduje zawarte w nich konkretne informacje

– sprawnie stosuje różne strategie pełnego rozumienia tekstu

– z pomocą nauczyciela odróżnia fakty od opinii oraz treści przekazywane bezpośrednio i pośrednio

JPK SŚ A.3.3

Określa najważniejsze treści i intencje tekstów nieliterackich, publicystycznych, literackich, popularnonaukowych, naukowych i urzędowych (rozumienie globalne), nawet jeśli charakteryzują się złożoną strukturą leksykalną i składniową.

– określa temat i funkcję przeczytanego tekstu

– określa stanowisko autora

– określa treść, sens i intencje różnych typów tekstów, np. specjalistycznych, spoza swojego obszaru zainteresowań, w tym tych nacechowanych emocjonalnie, idiomatycznych lub w języku potocznym (z okazjonalną pomocą nauczyciela także tekstów wyrażonych pośrednio, ironicznie lub żartobliwie)

– z pomocą nauczyciela prezentuje nieliterackie teksty kultury, używając odpowiednich kodów

– sprawnie stosuje różne strategie umożliwiające rozumienie tekstu, wykorzystuje kontekst, informacje pozatekstowe oraz własną wiedzę ogólną

– z okazjonalną pomocą nauczyciela wykorzystuje wiedzę o języku do określania wpływu tekstu na odbiorcę

JPK SŚ A.3.4

W tekstach nieliterackich, publicystycznych, popularnonaukowych, naukowych, urzędowych i we współczesnej literaturze odnajduje konkretne informacje (rozumienie selektywne i szczegółowe), nawet jeśli charakteryzuje je złożona struktura leksykala i składniowa.

zazwyczaj poprawnie odróżnia fakty od opinii oraz treści przekazywane bezpośrednio i pośrednio

– odnajduje potrzebne informacje, szybko przeglądając tekst (selekcja)

– zazwyczaj odnajduje konkretne informacje w autentycznych tekstach napisanych w różnych stylach i formach

– sprawnie stosuje różne strategie umożliwiające rozumienie tekstu, wykorzystuje kontekst, informacje pozatekstowe oraz własną wiedzę ogólną

– z okazjonalną pomocą nauczyciela stosuje wiedzę gramatyczną i wiedzę o języku do analizy i interpretacji omawianych tekstów, korzysta z funkcji językowych w tekście

JPK SŚ A.3.5

Analizuje i interpretuje literackie i nieliterackie dzieła artystyczne.

– opisuje dzieło sztuki

– z okazjonalną pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje dzieło sztuki, uwzględniając odpowiedni konteks

– z pomocą nauczyciela analizuje i interpretuje dzieło sztuki i inne teksty kultury oraz ich wzajemne relacje

JPK SŚ A.3.6

Samodzielnie wyszukuje informacje.

– z okazjonalną pomocą nauczyciela krytycznie ocenia źródła

– z pomocą nauczyciela wyszukuje informacje w źródłach multimedialnych oraz w literaturze popularnonaukowej i naukowej

– z pomocą nauczyciela analizuje, opracowuje i porządkuje informacje pochodzące z omówionych tekstów popularnonaukowych i naukowych

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: bardziej złożone teksty literackie, eseje, teksty specjalistyczne i medialne.

Treści medialne: filmy, treści dokumentalne, źródła cyfrowe i multimedialne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wykorzystuje bardziej złożone i wymagające teksty o różnych stylach i funkcjach, w tym teksty literackie, publicystyczne i specjalistyczne. Uczniowie rozwijają umiejętność analizy, interpretacji i oceniania treści oraz rozpoznają znaczenia ukryte i środki stylistyczne. Zachęca się do krytycznego czytania i słuchania oraz do samodzielnego stosowania strategii rozumienia. Szczególną uwagę poświęca się rozróżnianiu faktów, opinii i perswazji.

JPK SŚ B.3.1

Uczeń posługuje się językiem zazwyczaj płynnie i spontanicznie we wszystkich sytuacjach komunikacyjnych, wyraża intencje i realizuje funkcje językowe, poprawnie posługując się słownictwem i strukturami gramatycznymi odpowiednimi do jego wieku.

– sprawnie stosuje strategie kompensacyjne i poprawia własne wypowiedzi, zazwyczaj potrafi umiejętnie wycofać się z rozpoczętej wypowiedzi

– zazwyczaj płynnie i spontanicznie posługuje się językiem we wszystkich sytuacjach komunikacyjncyh, rozmawiając na wszystkie tematy

– prawidłowo i adekwatnie do sytuacji używa formalnej i nieformalnej odmiany języka polskiego

– uczestniczy w każdej rozmowie i dyskusji

– zazwyczaj precyzyjnie formułuje myśli i opinie, nawiązuje do wypowiedzi rozmówcy, radzi sobie z jego wtrąceniami, reagując na pytania i/lub uwagi

– z okazjonalną pomocą nauczyciela formułuje zazwyczaj jasne wypowiedzi na tematy objęte katalogiem tematycznym i kończy je odpowiednim wnioskiem

– przedstawia wydarzenia w porządku chronologicznym, z okazjonalną pomocą nauczyciela kończy wypowiedź odpowiednim wnioskiem

– płynnie przedstawia uprzednio przygotowaną wypowiedź, stosując zazwyczaj odpowiednią intonację dla podkreślenia danych poglądów i dla przekazania subtelnych znaczeń

– tworzy szczegółowe opisy, porównuje przedmioty, osoby i wydarzenia

– zazwyczaj płynnie i niezauważalnie zastępuje nieznane wyrazy opisem lub parafrazą, używa wyrażeń umożliwiających refleksję

– stosuje strategie kompensacyjne i korekcyjne

Precyzyjnie formułuje myśli w mowie i piśmie, płynnie i sprawnie tworzy logiczne teksty różnej długości dostosowane do sytuacji, realizuje odpowiednie funkcje językowe, posługując się językiem zazwyczaj precyzyjnie, funkcjonalnie korzystając z wiedzy o języku, etyki językowej i zasad grzecznościowych, uczestniczy w rozmowach z rodzimymi użytkownikami języka polskiego, zazwyczaj spontanicznie stosując intonację do przekazywania subtelnych znaczeń.

Z okazjonalną pomocą nauczyciela szczegółowo opisuje i porównuje przedmioty, osoby i wydarzenia.

JPK SŚ B.3.2

Uczeń kontroluje przebieg rozmowy.

– z okazjonalną pomocą nauczyciela prowadzi dyskusję

– zazwyczaj bez problemu rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. telefoniczną)

– nawiązuje do wypowiedzi rozmówcy, radzi sobie z jego wtrąceniami, reaguje na jego pytania i/lub uwagi

– zazwyczaj rozpoznaje i naturalnie poprawia błędy językowe w swoich wypowiedziach

– jeśli to konieczne, wycofuje się z rozpoczętej wypowiedzi

JPK SŚ B.3.3

Uczeń płynnie i spontanicznie wyraża swoje zdanie na wszystkie tematy w mowie i piśmie.

– uzasadnia swoje stanowisko, odpowiada na pytania i uwagi, argumentuje

– z okazjonalną pomocą nauczyciela rozwija i uzasadnia własne zdanie, wspierając je argumentami i odpowiednimi przykładami

– wyjaśnia i uzasadnia swoje preferencje i opinie, szczegółowo przedstawia zalety i wady różnych możliwości

– cytuje cudze wypowiedzi, ustosunkowuje się do nich i komentuje je

– precyzyjnie formułuje swoje myśli i opinie

JPK SŚ B.3.4

Uczeń wyraża intencje i realizuje funkcje językowe w mowie i piśmie posługując się słownictwem i strukturami gramatycznymi odpowiednimi do jego wieku.

– stosuje strategie kompensacyjne i korekcyjne, które ułatwiają zrozumienie wypowiedzi pisemnej

– rozpoznaje i poprawia własne błędy, gdy je zauważy

– zazwyczaj adekwatnie do sytuacji posługuje się formalną i nieformalną odmianą języka polskiego

– tworzy zazwyczaj spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne, używając struktur właściwych dla danej formy wypowiedzi

– zazwyczaj prawidłowo posługuje się językiem polskim w różnych sytuacjach komunikacyjnych

– precyzyjnie posługuje się językiem, dostosowując styl wypowiedzi do odbiorcy-

– zazwyczaj poprawnie pisze teksty różnej długości, używając skomplikowanego słownictwa i struktur gramatycznych, prawidłowo realizując funkcje językowe

JPK SŚ B.3.5

Syntetyzuje nabytą wiedzę literacką oraz wiedzę z zakresu sztuki.

– z pomocą nauczyciela charakteryzuje i porównuje epoki w literaturze polskiej wskazując ich charakterystyczne cechy, utwory i twórców, a także nurty w różnych dziedzinach sztuki, używając odpowiednich przykładów

– z pomocą nauczyciela porównuje dzieła z tej samej dziedziny sztuki

– z pomocą nauczyciela porównuje utwory literackie i dzieła sztuki z tego samego okresu

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: eseje, analizy, dyskusje, interpretacje i prezentacje.

Treści medialne: narzędzia cyfrowe, projekty multimedialne i prezentacje.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Uczniowie są przygotowywani do samodzielnego i argumentacyjnego wyrażania się w różnych sytuacjach komunikacyjnych. Nauczyciel wspiera rozwój bardziej złożonych form wypowiedzi pisemnej i ustnej, w tym dyskusji, esejów i prezentacji. Nacisk kładzie się na logiczną strukturę, argumentację i stylistyczną adekwatność wypowiedzi. Uczniowie rozwijają umiejętność dostosowywania języka do różnych kontekstów i celów komunikacyjnych.

JPK SŚ C.3.1

Analizuje kwestię polską przed, w trakcie i po zakończeniu I wojny światowej.

– przedstawia stosunek Austrii, Niemiec i Rosji do kwestii polskiej

– wymienia koncepcje polityczne i najważniejsze przykłady działań wojskowych i politycznych Polaków podczas wojny

– porównuje okoliczności odzyskania niepodległości

– analizuje proces ustanawiania władzy

– wymienia najważniejsze wydarzenia związane z formowaniem granic po wojnie

– opisuje przyczyny i przebieg bitwy warszawskiej z 1920 roku – »Cudu nad Wisłą«

– określa skalę i skutki zniszczeń wojennych

– wymienia i analizuje polskie patriotyczne dzieła literackie

– charakteryzuje ustrój II Rzeczypospolitej, jej powierzchnię, granice i ludność

– zwraca uwagę na polityczne

i cywilizacyjne znaczenie zwycięstwa Polski w wojnie polsko-bolszewickiej

– ocenia rolę wybitnych polityków w odbudowie niepodległej Polski

– przedstawia i ocenia osiągnięcia pierwszych lat niepodległej Polski

JPK SŚ C.3.2

Przedstawia sytuację Polski w okresie międzywojennym

– wymienia przyczyny przewrotu majowego 1926 roku

– charakteryzuje zmiany ustrojowe

– wyjaśnia przyczyny kryzysu gospodarczego na terenie Polski

– wymienia przykłady sukcesów gospodarczych II Rzeczypospolitej

– przedstawia najważniejsze osiągnięcia w dziedzinie nauki i sztuki

– szczegółowo wymienia osiągnięcia osób

– z dziedziny kultury i sportu

JPK SŚ.3.3

Analizuje pozycję Polski przed i w trakcie II wojny światowej.

– przedstawia politykę wewnętrzną i postawy społeczne wobec zagrożenia wojennego

– wyjaśnia wydarzenia towarzyszące atakowi Niemiec i ZSRR na Polskę

– wskazuje przyczyny klęski wrześniowej 1939 roku

– porównuje metody eksterminacji stosowane przez Niemcy i ZSRR

– opisuje Holokaust

– wyjaśnia przyczyny konfliktu polsko-ukraińskiego

– ukazuje działalność polskiego państwa podziemnego

– przedstawia działalność rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie

– analizuje politykę mocarstw wobec kwestii polskiej w czasie II wojny światowej

– podaje przykłady polskich pieśni patriotycznych z okresu II wojny światowej

– ocenia politykę zagraniczną i wiąże ją z polityką międzynarodową

– wyciąga wnioski i potrafi wyjaśnić działania Polaków podczas II wojny światowej

– łączy wydarzenia prowadzące do wprowadzenia komunizmu w Polsce

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: literatura, kultura i zjawiska społeczne w szerszym kontekście.

Treści medialne: treści dokumentalne i kulturowe, źródła cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Uczniowie pogłębiają wiedzę o polskiej historii, kulturze i społeczeństwie oraz analizują ich współczesne aspekty. Nauczyciel zachęca do łączenia zjawisk historycznych i współczesnych oraz do rozumienia ich wpływu na tożsamość. Aktywności obejmują pracę badawczą, interpretację źródeł i krytyczny namysł. Nacisk kładzie się na rozwijanie świadomości własnej i cudzej tożsamości kulturowej.

JPK SŚ A.4.1

Analizuje i interpretuje przeczytany tekst literacki (literatura PRL-u i literatura współczesna).

– streszcza przeczytane teksty

– opracowuje przeczytane teksty, używając odpowiedniej terminologii, wybiera odpowiednie cytaty, łączy teksty z dziełami, z którymi zapoznał się w szkole podstawowej i w poprzednich klasach szkoły średniej; porównuje dzieła literackie, z którymi się spotkał

– interpretuje tekst (treści alegoryczne i symboliczne), stosując odpowiedni kontekst (historyczny, literacki, polityczny, kulturowy, filozoficzny, biograficzny, religijny)

– rozróżnia dzieła kultury wysokiej od dzieł kultury popularnej

– formułuje i uzasadnia opinie o dziełach literackich

– przedstawia historię literatury polskiej i historię kultury jako proces, dostrzegając wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych

– przedstawia wybrane zwyczaje i elementy polskiego folkloru obecne w omawianych tekstach literackich

JPK SŚ A.4.2

Rozumie globalnie, selektywnie i szczegółowo wszystkie rodzaje monologów i dialogów (intencjonalnych i tematycznych) wypowiadanych szybkim tempem, nawet w niesprzyjających warunkach akustycznych i bez jasnej struktury wypowiedzi.

– określa temat słuchanej wypowiedzi

– objaśnia treść i określa intencje większości wypowiedzi (na tematy abstrakcyjne i nieznane) wypowiadanych w standardowej i niestandardowej odmianie polszczyzny oraz przekazuje zawarte w nich konkretne informacje

– sprawnie stosuje różne strategie pełnego rozumienia tekstu

– rozróżnia fakty od opinii oraz treści przekazywane bezpośrednio w tekście od treści przekazywanych pośrednio

– określa rolę mediów i ich wpływ na zachowanie i postawy ludzkie

– prawidłowo korzysta z mediów

JPK SŚ A.4.3

Określa najważniejsze treści i intencje tekstów nieliterackich, publicystycznych, literackich, popularnonaukowych, naukowych i urzędowych (rozumienie globalne), nawet jeśli charakteryzują się złożoną strukturą leksykalną i składniową.

– określa temat i funkcję przeczytanego tekstu

– określa stanowisko autora

– określa treść, sens i intencję różnych rodzajów tekstów (specjalistycznych, niezwiązanych z jego zainteresowaniami, nacechowanych, idiomatycznych, w języku potocznym, oraz języka potocznego, także tekstów wyrażonych pośrednio, ironicznie lub żartobliwie)

– przedstawia nieliterackie teksty kultury, używając dla nich odpowiedniego kodu

– sprawnie stosuje różne strategie umożliwiające rozumienie tekstu, wykorzystuje kontekst, informacje pozatekstowe oraz własną wiedzę ogólną

– sprawnie stosuje wiedzę o języku w określaniu wpływu tekstu na odbiorcę

– określa rolę mediów i ich wpływ na zachowanie i postawy ludzi

– prawidłowo korzysta z mediów

JPK SŚ A.4.4

W tekstach nieliterackich, publicystycznych, popularnonaukowych, naukowych, urzędowych i we współczesnej literaturze odnajduje konkretne informacje (rozumienie selektywne i szczegółowe), nawet jeśli charakteryzuje je złożona struktura leksykalna i składniowa.

– odróżnia fakty od opinii oraz treści przekazywane bezpośrednio i pośrednio

– odnajduje potrzebne informacje szybko przeglądając tekst (selekcja)

– odnajduje konkretne informacje w autentycznych tekstach napisanych w różnych stylach i formach

– sprawnie stosuje różne strategie umożliwiające rozumienie tekstu, wykorzystuje kontekst, informacje pozatekstowe oraz własną wiedzę ogólną

– stosuje wiedzę gramatyczną i wiedzę o języku do analizy i interpretacji omawianych tekstów, stosuje funkcje językowe w tekście

– formułuje opinie o tekstach kultury i uzasadnia je

JPK SŚ A.4.5

Analizuje i interpretuje literackie i nieliterackie dzieła artystyczne.

– interpretuje i analizuje dzieło sztuki, stosując właściwy kontekst odpowiednio do swojego wieku

– analizuje i interpretuje dzieła literackie i inne teksty kultury oraz ich wzajemne relacje

– formułuje i uzasadnia opinie o dziele sztuki

JPK SŚ A.4.6

Samodzielnie wyszukuje informacje.

– krytycznie ocenia źródła

– znajduje informacje w źródłach multimedialnych oraz w literaturze popularnonaukowej i naukowej

– analizuje, opracowuje i klasyfikuje informacje pochodzące z omówionych tekstów popularnonaukowych i naukowych

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: złożone teksty literackie, specjalistyczne i medialne.

Treści medialne: filmy, seriale, źródła cyfrowe i treści multimedialne.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Nauczyciel wybiera złożone i autentyczne teksty różnych gatunków i stylów. Uczniowie rozwijają wysoki poziom rozumienia, obejmujący analizę, interpretację i krytyczne ocenianie tekstów. Zachęca się ich do samodzielnego stosowania strategii czytania i słuchania oraz do rozpoznawania subtelnych znaczeń, środków stylistycznych i intencji komunikacyjnych. Nacisk kładzie się na funkcjonalne i krytyczne podejście do tekstu.

JPK SŚ B.4.1

Uczeń posługuje się językiem płynnie i spontanicznie we wszystkich sytuacjach komunikacyjnych, wyraża intencje i realizuje funkcje językowe poprawnie, posługując się słownictwem i strukturami gramatycznymi odpowiednio do jego wieku.

– sprawnie stosuje strategie kompensacyjne i poprawia własne wypowiedzi, potrafi umiejętnie wycofać się z rozpoczętej wypowiedzi

– płynnie i spontanicznie posługuje się językiem we wszystkich sytuacjach komunikacyjnych, rozmawiając na wszystkie temat

– posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego odpowiednio do sytuacji

– bez wysiłku uczestniczy w każdej rozmowie i dyskusji

– precyzyjnie formułuje myśli i opinie, nawiązuje do wypowiedzi rozmówcy, radzi sobie z jego wtrąceniami, bez wysiłku reagując na jego pytania i/lub uwagi

– formułuje jasne wypowiedzi na tematy objęte katalogiem i kończy je odpowiednim wnioskiem

– przedstawia wydarzenia w prawidłowym porządku chronologicznym, kończy wypowiedź odpowiednim wnioskiem

– sprawnie i bez wysiłku przedstawia uprzednio przygotowaną wypowiedź, stosując odpowiednią intonację dla podkreślenia danych poglądów i dla przekazania subtelnych niuansów znaczeń

– tworzy szczegółowe opisy, porównuje przedmioty, osoby i wydarzenia

– płynnie i niezauważalnie zastępuje nieznane wyrazy opisem lub parafrazą, używa wyrażeń ułatwiających refleksję

– sprawnie posługuje się strategiami kompensacyjnymi i poprawia swoje wypowiedzi

JPK SŚ B.4.2

Uczeń kontroluje przebieg rozmowy.

– bez problemu prowadzi dyskusję

– bez problemu rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. telefoniczną)

– nawiązuje do wypowiedzi rozmówcy, dobrze radzi sobie z jego wtrąceniami, bez wysiłku reaguje na jego pytania i/lub uwagi

– rozpoznaje i w naturalny sposób poprawia błędy językowe pojawiające się w jego wypowiedziach

– Sprawnie wycofuje się z rozpoczętej wypowiedzi

JPK SŚ B.4.3

Płynnie i spontanicznie wyraża swoje zdanie w mowie i piśmie na wszystkie tematy.

– uzasadnia swoje stanowisko, odpowiada na pytania i uwagi, argumentuje

– rozwija i uzasadnia własne opinie, wspierając je argumentami i odpowiednimi przykładami

– wyjaśnia i uzasadnia swoje preferencje i opinie, szczegółowo przedstawiając zalety i wady różnych możliwości

– cytuje cudze wypowiedzi, ustosunkowuje się do nich i komentuje je

– precyzyjnie formułuje swoje myśli i opinie

JPK SŚ B.4.4

Wyraża intencje i realizuje funkcje językowe w mowie i piśmie, posługując się słownictwem i strukturami gramatycznymi odpowiednimi dla jego wieku.

– stosuje strategie kompensacyjne i korekcyjne, które ułatwiają zrozumienie wypowiedzi pisemnej

– rozpoznaje i poprawia własne błędy

– posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego odpowiednio do sytuacji

– tworzy spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne, używając struktur właściwych dla danej formy wypowiedzi

– prawidłowo posługuje się językiem polskim w różnych sytuacjach komunikacyjnych

– precyzyjnie posługuje się językiem, dostosowując styl wypowiedzi do odbiorcy-

– poprawnie pisze teksty różnej długości, używając skomplikowanego słownictwa i struktur gramatycznych, prawidłowo realizując funkcje językowe

JPK SŚ B.4.5

Syntetyzuje nabytą wiedzę literacką oraz wiedzę z zakresu sztuki.

– charakteryzuje i z pomocą nauczyciela porównuje epoki literatury polskiej, wskazując ich charakterystyczne elementy, utwory i twórców, a także nurty w różnych dziedzinach sztuki, używając odpowiednich przykładów

– porównuje dzieła z tej samej dziedziny sztuki

– porównuje utwory literackie i dzieła sztuki z tego samego okresu

– porównuje utwory literackie i dzieła sztuki z różnych epok

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane rodzaje tekstów: eseje, dyskusje, analizy, interpretacje i prezentacje.

Treści medialne: platformy cyfrowe, projekty multimedialne i prace badawcze.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Uczniowie rozwijają umiejętność precyzyjnego, argumentacyjnego i stylistycznie adekwatnego wyrażania się w mowie i piśmie. Nauczyciel zachęca do samodzielnego tworzenia złożonych tekstów różnego rodzaju, w tym tekstów argumentacyjnych i analitycznych. Uczniowie uczestniczą w dyskusjach, prezentacjach i wystąpieniach publicznych. Nacisk kładzie się na jasność, poprawność i funkcjonalność języka w różnych kontekstach.

JPK SŚ C.4.1

Analizuje sytuację w komunistycznej Polsce.

– wyjaśnia okoliczności dojścia do władzy komunistów

– przedstawia działalność tajnej organizacji antykomunistycznej

– przedstawia stan polskiej emigracji politycznej oraz działalność rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie

– ocenia stalinizm, proces sowietyzacji i prześladowanie Kościoła Katolickiego

– przedstawia rolę propagandy państwowej

– zwraca uwagę na rolę Jana Pawła II w procesie zmian społecznych i politycznych

– charakteryzuje ruch społeczny »Solidarność«

– wyjaśnia przyczyny zawarcia porozumienia Okrągłego Stołu

– zwraca uwagę na system władzy w okresie komunizmu i formy zależności od ZSRR

– przedstawia życie codzienne w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

– wymienia najważniejsze postaci życia politycznego i społecznego

– formułuje i uzasadnia swoje stanowisko na temat zmian w powojennej Polsce

JPK SŚ C.4.2

Rozumie okoliczności i kontekst polityczny powstania III Rzeczypospolitej

– ocenia zmiany w systemie państwowym i ich międzynarodowe uwarunkowania

– wyjaśnia, co oznacza, że Konstytucja jest najważniejszym aktem prawnym Rzeczypospolitej Polskiej

– przedstawia zasady funkcjonowania polskiego parlamentu

– wyjaśnia przyczyny rozpadu Układu Warszawskiego

– charakteryzuje polską politykę zagraniczną, przystąpienie Polski do Unii Europejskiej i członkostwo Polski w NATO

– wyjaśnia położenie granic i podział administracyjny Polski

– objaśnia sytuację polityczną w Polsce

– wymienia osobę pełniącą funkcję prezydenta i premiera, wymienia partie rządzące

– wymienia najważniejsze wydarzenia, daty i postaci z historii III Rzeczypospolitej

JPK SŚ C.4.3

Zna położenie Polski i różnorodność naturalnych ekosystemów w Polsce.

– opisuje rzeźbę terenu Polski i jej regiony geograficzne

– rozpoznaje bogactwa naturalne i łączy ich występowanie z rozwojem gospodarczym Polski

– wymienia największe rzeki, jeziora, najwyższe szczyty i największe depresje

– Interpretuje społeczną różnorodność Polski

– opisuje gospodarczą różnorodność Polski

– definiuje kulturową różnorodność Polski, przedstawia polskie zwyczaje, dialekty, tańce ludowe, pieśni ludowe oraz architekturę

– rozpoznaje regiony turystyczne i parki narodowe w Polsce

– korzysta z map, atlasów i innych źródeł informacji geograficznych

– posługuje się podstawową leksyką geograficzną

– rozpoznaje powiązania i zależności w środowisku geograficznym, gospodarce i życiu społecznym

– wzmacnia swoje zainteresowanie Polską i polską diasporą

JPK SŚ C.4.4

Zna najważniejsze fakty z życia politycznego, kulturalnego i gospodarczego Polski.

– wymienia najważniejsze postaci w historii Polski

– wymienia polskich laureatów Nagrody Nobla

– wymienia i wskazuje na mapie miejsca związane z najważniejszymi wydarzeniami w historii Polski

– wymienia i wskazuje na mapie najważniejsze zabytki kultury w Polsce

– wymienia najważniejsze gałęzie przemysłu i związane z nimi zasoby naturalne

– wskazuje na mapie najważniejsze ośrodki polskiej diaspory na świecie

– prezentuje polską mniejszość w Chorwacji

– rozpoznaje Polaków związanych z Chorwacją

– posługuje się zdobytą wiedzą i interpretuje fakty

– łączy fakty i wyciąga wnioski

– aby stworzyć pełny obraz świata zdobywa praktyczną wiedzę w życiu codziennym

Treści służące osiągnięciu wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Zalecane treści: zintegrowane treści dotyczące historii, kultury, społeczeństwa i współczesnych procesów.

Treści medialne: filmy dokumentalne, źródła specjalistyczne i cyfrowe.

Nauczyciel ma autonomię, zgodnie z zainteresowaniami, potrzebami i możliwościami uczniów, których uczy, w dostosowywaniu i poszerzaniu treści oraz tematów zgodnie z poziomem i możliwościami rozwojowymi uczniów szkoły średniej.

Zalecenia dotyczące osiągania wyników wychowawczo-edukacyjnych:

Uczniowie integrują i krytycznie oceniają wiedzę o polskiej historii, kulturze i społeczeństwie. Nauczyciel zachęca do samodzielnego badania oraz łączenia treści z kontekstem europejskim i globalnym. Uczniowie rozwijają umiejętność argumentacyjnego namysłu i interpretacji zjawisk kulturowych. Nacisk kładzie się na aktywne i odpowiedzialne uczestnictwo w życiu kulturalnym i społecznym oraz na rozumienie własnej tożsamości w szerszym kontekście.

100 – 500 słów

(w zależności od roku nauki)

500 – 1000 słów

(w zależności od roku nauki)